No Carb of (S)low Carb?

Jarenlang zijn vetten gedemoniseerd en werden we bang gemaakt voor deze voedingsgroep. Hopelijk is er één ding wat we daarvan kunnen leren en dat is dat we niet één macronutriënt in zijn geheel moeten vermijden.

Stoppen met het eten van koolhydraten

“Ik eet geen koolhydraten meer”, hoor ik vaak zeggen. Maar koolhydraten zitten in groente, fruit, knollen, sla, peulvruchten, noten, zaden, pitten, granen, zeewier en nog veel meer. Geen koolhydraten eten betekent dat je alleen nog maar dierlijke producten in de vorm van vis, vlees, gevogelte en eieren zou eten, aangevuld met pure vetten zoals olijfolie en boter. Meestal niet wat er bedoeld wordt met koolhydraatarm eten.

Angst voor bepaalde voeding

Door een enkele groep macronutriënten te stigmatiseren ontstaat er ten onrechte angst voor bepaalde voeding. Je wordt niet ‘dikker’ van te veel koolhydraten, vetten of eiwit; dat wordt je van te veel voeding. Andere factoren spelen ook een rol (waarover ik in mijn andere blogs uitgebreid heb geschreven) maar in eerste instantie kom je aan door een calorie-overschot en val je af door een calorie-tekort. Voor zowel je gezondheid als de shape van je lichaam is het zeker goed om geraffineerde koolhydraten en suikers te minderen. Ik ben dan ook absoluut een groot voorstander van een low carb voedingspatroon. Low carb wordt alleen vaak geïnterpreteerd als no carb. Daarom is slow carb een betere beschrijving. Het gaat niet om zo min mogelijk of helemaal geen koolhydraten meer maar om welke soort.

Wil je profiteren van de gezondheidsvoordelen van een slow carb voedingspatroon ? Schrap of minder dan alle bewerkte producten uit je voeding. Eet zo min mogelijk bewerkte graanproducten zoals brood, pasta, koekjes, repen, ontbijtgranen en andere fabrieksvoeding. Beperk suikers zoals in frisdrank en snoep en vergis je niet in alle verborgen suikers. Bijna alles wat in een blikje, pot of doos zit bevat toegevoegde suikers. Check etiketten, eet zo veel mogelijk producten die je rechtstreeks uit de natuur kunt halen en kies voor voeding met een lage MB-index.

MB-index

MB staat voor menselijke bewerking. Hoeveel menselijke bewerking is er aan te pas gekomen voordat het bij jou in de keuken en op je bord ligt? Op een schaal van 1-10 is 1 een product waar weinig bewerking aan te pas is gekomen zoals fruit en groente en 10 producten die sterk bewerkt zijn zoals pasta en crackers. Dit is een hele andere benadering van voeding en helpt je keuzes te maken die jou helpen de fitste versie van jezelf te worden en te blijven. Zie je door de bomen het bos niet meer qua voeding en weet je niet meer welke producten je beter wel of niet kan eten? Beoordeel voeding op de mate van bewerking en bedenk wat de MB-factor is. Kies zo veel en vaak mogelijk voor producten die laag zijn in MB; onbewerkte, natuurlijke Whole Foods.

Slow carbs in plaats van no carbs

Het is goed om bepaalde koolhydraten te minderen of te vermijden maar onthoudt dat het niet gaat om koolhydraten schrappen of ze zo min mogelijk te eten. Een gezond voedingspatroon draait om slow carbsniet om NO carbs. Juist de plantaardige voeding die aan de basis zouden moeten staan van een gezond voedingspatroon bevat waardevolle en onvervangbare nutriënten en vezels. 

Meer weten of ervaren over wat een (s)low carb healthy fat voedingspatroon voor je gezondheid kan betekenen? Maandag 12 april start er een 10 daags sLCHF programma met tips, info en recepten. Inschrijven kan nog tot 9 april door te mailen naar nanneke@optimalhealth.nl (Deelname is 10 euro)


Wordt je vet door vetten te eten?

50%, de helft (!!), van de Nederlanders van 18 jaar heeft matig of ernstig overgewicht; van de jeugd tot en met 17 jaar is dat al 14,7 %. Jarenlang kreeg iedereen het advies om weinig vet te eten en ‘minder te eten en meer te bewegen’. Desondanks zitten we midden in een obesitas- epidemie die niet te stoppen lijkt. Volgen al deze mensen de adviezen niet op of is er iets anders aan de hand?

Fobie voor vet

Nog steeds denken veel mensen dat de vetten in hun voeding ongezond zijn en ze dikker maken . ‘Fat makes you fat’ is een hardnekkige fabel die zijn oorsprong heeft in de jaren 50. Een wetenschapper, Ancel Keys, was ervan overtuigd dat verzadigde vet hart- en vaatziekten veroorzaakten. Ancel Keys sjoemelde niet alleen met onderzoeksgegevens; de methodes die hij hanteerde waren waardeloos. Steeds meer mensen kampten met overgewicht en omdat 1 gram vet in meer kcal bevat dan 1 gram eiwit of koolhydraten adviseerde de Amerikaanse overheid iedereen om vetarm te gaan eten. Niet alleen de kans op hart-en vaatziekten zou zo verminderen, men zou ook makkelijker afvallen. Al snel namen media en voedingsinstanties van over de hele wereld deze adviezen over. En als je maar vaak genoeg iets hoort of leest wordt het ook waarheid.  Het volledige, uitgebreide verhaal over al deze misstanden en de verregaande gevolgen is onder andere te lezen in de boeken ‘ The Big Fat Surprise ‘ van Nina Teicholz en ‘Good Calories, Bad Calories‘ van Gary Taubes.

Vetopslag

De voedingsindustrie bracht lowfat producten op de markt; volvet maakte plaats voor mager. Maar als je iets weghaalt uit voeding komt er iets anders voor in de plaats en dat waren de koolhydraten (suikers). Worden we dan te dik van koolhydraten? Nee; dat niet. Wel van te vaak, te veel en geraffineerde koolhydraten. Kort uitgelegd: wanneer we koolhydraten eten worden die afgebroken tot glucose moleculen. Glucose kan gebruikt worden als energiebron, maar wat niet direct gebruikt wordt slaan we als glycogeen voorraad op in onze lever (± 100 gram) en onze spieren (±400 gram) De meeste mensen eten veel meer koolhydraten dan ze op kunnen slaan. En wanneer alle voorraden vol zijn (wat al vrij snel het geval is) wordt overtollige glucose opgeslagen als vet. Het lichaam moet ergens naar toe met die overload aan suikers.

Koolhydraten= glucose=suiker

Of koolhydraten nou uit bananen, dadels, vruchtensap, druiven, rijst, pasta, brood of koek komen; uiteindelijk wordt alles afgebroken tot glucosemoleculen. Wanneer het gaat over het eten van suikers denken veel mensen aan frisdrank, paaseitjes of kristalsuiker. Maar een gemiddeld Nederlands voedingspatroon zit bomvol suikers. Kant-en klare sauzen, vleeswaren, brood, broodbeleg, pakjes en zakjes; bijna overal worden suikers aan toegevoegd. Niet alleen als smaakversterker maar ook voor het verlengen van houdbaarheid. Daarbovenop komen dan nog eens alle natuurlijke suikers zoals in groente, fruit, peulvruchten, rijst, zuivel, etc. Alles bij elkaar een waanzinnige overload waar het lichaam meestal geen functie of plek meer voor heeft. De voorraden worden overladen met suikers terwijl ze nooit geleegd worden. Het gevolg: het teveel aan suiker wordt opgeslagen als vet.

Meer lichaamsvet door minder vetten in de voeding

Jeff Volek en Stephen Finney deden een onderzoek waarin ze 4 maanden lang een groep vrouwen van voeding voorzagen. Elke deelneemster kreeg precies voldoende calorieën om haar gewicht stabiel te houden. Wat de onderzoekers veranderden tijdens de 4 maanden was de vetinname. Deze werd geleidelijk verlaagd van 31% naar 25% en toen naar 15%. Elke keer als er calorieën in de vorm van vetten weggehaald werden, werd er een gelijke hoeveelheid aan koolhydraten toegevoegd. De proteïne inname bleef hierbij constant.

Om het dieet zo gezond mogelijk te houden werden er alleen complexe koolhydraten toegevoegd. Ondanks de gezonde voeding steeg de hoeveelheid triglyceriden (vetten in de bloedbaan) evenredig met het verwijderen van het vet uit de voeding. Omdat de deelneemsters op een dieet waren waarbij de calorie-inname gelijk was aan hun verbruik was niet te verwachten dat de koolhydraten uit voeding omgezet zouden worden in lichaamsvet. Toch was dat wat er gebeurde. Terwijl het gewicht stabiel bleef, was er een toename van lichaamsvet en triglyceriden in het bloed.

Is een calorie een calorie?

Ook al is je calorie-inname bepalend voor het wel of niet succesvol gewicht verliezen, er spelen nog zoveel andere factoren mee. Het idee van ‘calories in vs calories out’ is achterhaald en het advies bij overgewicht om minder te eten en meer te bewegen is te kort door de bocht. Het maakt wel degelijk uit hoe en wat je eet. Een standaard Nederlands voedingspatroon, ook al is er sprake van calorie-restrictie, wat rijk is aan koolhydraten en laag in vetten zorgt voor stijging van insuline. Insuline is niet alleen een vetopslaghormoon; het zorgt ook voor meer hongergevoelens. Een lowcarb dieet, rijk aan gezonde vetten zorgt voor lage insulinespiegels, betere verzadiging, een goede hormoonbalans en een betere vetverbranding.

Bronnen:
  • Gezondheidsenquete/Leefstijlmonitor CBS i.s.m. RIVM
  • Volek, J.S., et al., Carbohydrate restriction has a more favorable impact on the metabolic syndrome than a low fat diet. Lipids, 2009, 44(4): p.297-309
  • Phinney, S.D., et al., Palmitolea: A biomarker of Obesity and Potential Target for Treatment Am J Clin Nutr, 2002, 75: p. 373S
  • Krieger, J.W., et al., Effects of variation in protein and carbohydrate intake on body mass and composition during energy restriction: a meta-regression American Journal of Clinical Nutrition, 2006. 83(2): p.260-274
  • Volek, J.S., et al., Body composition and hormonal responses to a carbohydrate-restricted diet., Metabolism, 2002.51(7): p 864-70
  • Volek, J.S., et al., Comparison of energy-restricted very low carbohydrate and low-fat diets on weight loss and body composition in overweight men and women. Nutr. Metab (Lond), 2004. 1(1): p 13
  • Volek, J.S., E.E Quann, and C.E. Forsythe, Low Carbohydrate diets promote a more favorable body composition than low fat diets. Strength and Conditioning Journal, 2010. 32(1): p.42-47


Koolhydraten; zijn dat niet ook van die beestjes…..?

Kennen jullie de uitspraak: “Calorieën zijn toch die beestjes die ‘s nachts je kleding kleiner maken?”

Hetzelfde wordt weleens gedacht van koolhydraten. En inderdaad; na een ‘carb feestje’ (etentje met veel pasta, pizza, frites, dessert , etc) geeft de weegschaal de ochtend erna meestal een hoger getal aan. En nee, dat is geen lichaamsvet; je lichaam houdt simpelweg meer vocht vast. Koolhydraten binden zich namelijk met water in je lichaam. Hoe meer je daarvan eet; hoe meer vocht je vasthoudt. Wanneer je overstapt op het eten van minder koolhydraten verlies je meestal snel gewicht wat in het begin voornamelijk water is. 

Twee soorten mensen

Het lijkt wel of er tegenwoordig twee soorten mensen zijn; diegenen die denken dat ze van koolhydraten dik worden en personen die geloven dat we veel koolhydraten (suikers dus) nodig hebben. Laatst stond ik op de markt naast een man die koolhydraatarm brood bestelde. “Ja, niet voor mij hoor……” zei hij bijna verontschuldigend “voor mijn vrouw. Ik doe niet aan die onzin” Waarop de marktbakker zei: “Jaaaaaaaa…… Ik zeg altijd maar zo: zonder calorieën zak je door je……knieën!!!” Ondanks dat hij calorieën en koolhydraten daarmee over één kam scheert en dit gesprek meteen een aantal vooroordelen bevestigde moest ik ontzettend lachen. Ik houd wel van dit soort humor en al helemaal op de markt.

Vooroordelen en onwetendheid

Naar aanleiding van mijn eigen ‘Keto avontuur’ krijg ik veel vragen over koolhydraat arm eten. Leuke en interessante vragen, maar ook merk ik dat er nog veel vooroordelen en onwetendheid is over dit onderwerp. Eén van mijn vriendinnen appte me met de vraag of ik echt veel meer energie had gekregen en of het wat voor haar zou kunnen zijn; zo’n ketogeen voedingspatroon. Daar voegde ze wel meteen aan toe dat ze dacht dat het één van de smerigste diëten was die er bestond met al dat vlees en vet. Zo’n raar dieet!!

O.k, dat was dus:

Misverstand nummer 1 : Bij een ketogeen dieet eet je alleen meer vlees, spek en boter.

Voor mij persoonlijk zou het sowieso een extreme en ondenkbare overgang zijn: van een paar maanden geleden nog veganistisch naar een carnivoren dieet (want dat is wat ze hier eigenlijk mee bedoelde) Maar het is ook zeker niet de bedoeling van een ketogeen dieet waarbij je de hoeveelheid koolhydraten in je voeding beperkt en de hoeveelheid gezonde vetten verhoogt. Een ketogeen dieet staat niet gelijk aan alle koolhydraten schrappen. Wanneer je Keto gaat eten doe je dat, als het goed is, vanwege gezondheidsoverwegingen. Geen groenten of andere plantaardige voeding (die koolhydraten bevatten) meer eten staat daar haaks op. Het gaat niet om GEEN koolhydraten meer eten maar om MINDER. Het is geen NO carb, maar LOW carb.

Misverstand 2: laag in koolhydraten is hetzelfde als ketogeen

Ik deed boodschappen bij mijn favoriete natuurvoedingswinkel en sprak iemand die al jarenlang raw vegan eet. ‘Wat is dat dan, dat Keto?’ vroeg ze mij. Terwijl ik begon met een uitleg over de beperking van koolhydraten in mijn voeding, onderbrak ze mij en zei: “O, dat is eigenlijk hoe ik altijd al eet!!”. Ik heb nog kort iets verteld over de ketonen die je lichaam aanmaakt maar de interesse was weer weg (ook goed uiteraard) en ik heb het maar zo gelaten. Een ketogeen voedingsprogramma is niet hetzelfde als ‘low carb’ eten. Het vraagt een andere aanpak om in voedingsketose te komen. Wel kan het een eerste stap zijn.

Misverstand 3: wanneer je traint heb je veel koolhydraten nodig

Een cliënt had een van mijn posts over ‘keto’ gelezen en vroeg tijdens het trainen in onze Outdoor studio: “Maar als je veel traint kun je toch niet zonder koolhydraten?? Die hebben we toch nodig?!” 

En dat was het derde misverstand in een paar dagen tijd. Tijd dus voor wat meer uitleg!!! De komende weken zal ik een aantal blogs schrijven over LCHF (low carb high fat) en het Ketogeen dieet. Ik bespreek daarin onder andere de bovengenoemde vooroordelen, wat de voordelen zijn van deze manier van eten, mijn eigen ervaringen en nog veel meer.

‘Low Carb Healthy Fat’ workshops

Omdat er zoveel over dit onderwerp te vertellen is en ik er zoveel vragen over krijg organiseer ik in maart een aantal personal coaching workshops ‘Low Carb Healthy Fat’. Deze vinden plaats in onze Outdoor Studio (in de buitenlucht). Per tijdsslot kunnen er maximaal 3 duo’s inschrijven voor een workshop. Deelname is 25 euro voor de workshop van 45 minuten waarin ik alles vertel over de werking van koolhydraten op je lichaam, vetverbranding, een LCHF eetpatroon en over ‘good fats/ bad fats’.  Je krijgt een voedingsprogramma met recepten voor 2 weken zodat je na de workshop aan de slag kunt met een LCHF voedingspatroon.  Wil je daarna een stap verder en heb je interesse in het Ketoprogramma dan kun je meedoen aan het vervolg en je inschrijven voor de ‘Intro to Keto’ workshop die eind Maart en begin April zullen plaatsvinden. Tijdens die tweede workshop (deelname 17,50) vertel ik alles over het Ketogeen dieet en heb je de mogelijkheid om je in te schrijven voor een persoonlijk begeleidingstraject.

De eerste Low Carb Healthy Fat workshops staan ingepland op:

  • Woensdag 10 maart: 16.00
  • Vrijdag 12 maart: 14.00
  • Zaterdag 13 maart: 13.00

Inschrijven kan via nanneke@optimalhealth.nl


Fitter door meer vetten te eten

Iedereen die in de jaren 70 en 80 dacht goed bezig te zijn met zijn voeding deed vetten in de ban. En nog steeds denken veel mensen dat het gezond is om vet eten te vermijden of dat je van vet eten ook vet wordt. 

Hoe de angst voor vetten is ontstaan

De onterechte angst voor vetten is ontstaan door toedoen van de Amerikaanse professor Ancel Keys. In 1970 publiceerde hij zijn 7 landen studie waarmee hij het (niet-bestaande) verband tussen verzadigde vetten en hartaandoeningen wilde aantonen. Ancel Keys wilde zo graag zijn gelijk halen dat hij uitkomsten heeft verdraaid. Zijn onderzoek, waarvan later bleek dat het niet klopte, kreeg wereldwijd bekendheid en wordt nog steeds door miljoenen andere studies geciteerd. De media pakte het op als waarheid en voedingsrichtlijnen werden wereldwijd hierop aangepast. Het advies van Ancel Keys was om geen verzadigde vetten meer te eten. Dit werden uiteindelijk aanbevelingen om alle vetten in voeding te minderen of te vermijden. Aanbevelingen waar we nu nog steeds de prijs voor betalen.

Wat er niet klopt aan het doorsnee Nederlands voedingspatroon

Minder vetten eten betekent meer koolhydraten en dus suikers. Dit is goed te zien aan het doorsnee Nederlands voedingspatroon wat veel geraffineerde koolhydraten bevat zoals ontbijtgranen, ‘gezonde’ tussendoortjes, koeken, repen, crackers, brood en pasta. Ook organisaties zoals het Voedingscentrum, die aangestuurd worden vanuit de voedingsindustrie, promoten dit. Volgens de schijf van 5 zou een gezond voedingspatroon wel voor een kwart uit granen moeten bestaan!! Dit is verre van gezond; heeft negatieve effecten op de darmgezondheid, laat onze bloedsuikerspiegel de hele dag door stijgen en maakt suikerverbranders van ons. 

Het effect van koolhydraatrijk eten

Ons lichaam kan suiker en vetten gebruiken als brandstof. Je lichaam is echter ontworpen om veel efficiënter op vetten dan op suikers te functioneren. Door een voedingspatroon dat veel geraffineerde koolhydraten bevat:

  • Produceer je meer vrije radicalen die weefsel beschadigen, wat veroudering van ons lichaam versnelt
  • Maak je van je lichaam een suikerverbrander wat zorgt voor energiedips en vermoeidheid
  • Sla je meer lichaamsvet op door het hormoon insuline

Voor de vezels hoeven we het ook niet te doen. Granen bevatten alleen onoplosbare vezels, terwijl onze darmen juist de oplosbare vezels uit groenten, rauwkost, paddenstoelen, noten en vruchten zo nodig hebben. Meer groenten, en veel meer dan de schamele hoeveelheid van 250 gram, eten is dan ook het advies wat iedereen zou moeten krijgen. Zelfs de, vaak zo gevreesde, verzadigde vetten (roomboter, ghee, kokosolie) blijken heilzaam te zijn voor onze gezondheid en hoeven niet vermeden te worden. 

Eet meer vet!

De meeste mensen, en vooral vrouwen, doen er goed aan de hoeveelheid gezonde vetten in hun voeding drastisch te verhogen. Vooral de enkelvoudig, onverzadigde vetten (avocado, noten, olijfolie) en omega 3- vetzuren (vette vis, schaal-en schelpdieren, walnoten, hennepzaad, zeewier en algen) wil je veel en vaak eten. Door vetrijker te eten activeer je het natuurlijke vermogen van het lichaam om in plaats van glucose (suiker) vetten als voornaamste brandstof te gebruiken.

In het blog van volgende week vertel ik waarom je als vrouw meer vetten wil eten en hoe je weer een vetverbrander kunt worden.