Een makkelijkere en betere manier om te ontspannen dan mediteren

Wanneer mensen gestresst zijn wordt vaak het advies gegeven om te ontspannen met behulp van meditatie of mindfulness. Maar juist als je opgejaagd bent, continue in de ‘actie-modus’zit en die rem maar niet kunt vinden kan meditatie of een poging daartoe als een kwelling voelen. Het is frustrerend als je lijf nog opgejaagd is en de gedachten door je hoofd blijven spoken….

Omgekeerde volgorde

Om te kunnen mediteren dien je al enigszins ontspannen te zijn. Maar als je opgejaagd en gestresst bent , hoe ga je dan de rust vinden om in stilte te mediteren? Het maakt het alleen maar frustrerend en confronterend. Logisch! Het is namelijk precies de omgekeerde volgorde. Meditatie is een mogelijk vervolg op ontspanning van je lijf; maar het is niet de weg ernaartoe. Gelukkig is er een manier die wel helpt om zowel lichaam als geest naar een ontspannen staat van zijn te brengen. Iets wat makkelijker en bovendien beter werkt. Iets wat we elke dag doen; ademen!

Ademwerk

In een recent wetenschappelijk onderzoek aan de Stanford University werd aangetoond dat gecontroleerde ademoefeningen betere resultaten gaven voor het verbeteren van humeur en stressbeheersing dan meditatie. Er werd gekeken naar 3 verschillende, dagelijkse ademoefeningen van 5 minuten. Het effect werd vergeleken met eenzelfde periode van mindfulness meditatie gedurende een maand. De drie ademoefeningen bestonden uit:

  • Cylclisch zuchten waarbij de nadruk lag op verlengd uitademen
  • De zogenaamde ‘box ademhaling’
  • Cyclische periodes van langere inademingen en kortere uitademingen met retentie

Maandenlang mediteren in een Indiase grot

Van Wim Hof (the Iceman) leerde ik al vele jaren geleden hoe krachtig en helend de adem is. Wanneer je weet hoe je dit instrument kunt besturen dan kun je je lichaam en geest tot rust brengen, ontstekingen en pijn verminderen, grotere prestaties leveren of jezelf naar een ander bewustzijnsniveau brengen. (‘getting high on your own supply’) Het mooie is dat je, zolang je leeft, er altijd en overal gratis beschikking tot hebt. En wat Wim altijd al gezegd heeft; je hoeft niet maandenlang naar India om daar in een grot te leren mediteren. Door middel van één enkele ademsessie kun je al een andere staat van zijn of een diepe ontspanning bereiken

Ademen is ‘Hot’

Alhoewel al eeuwenlang toegepast in de yoga-traditie als pranayama lijkt ademwerk momenteel populairder dan ooit. En terecht! Het helende en ontspannende effect wat mensen al jaren voelen wordt nu ook door de wetenschap bevestigd. We kunnen de biochemie in ons lichaam bewust beïnvloeden door bewust te ademen. “We are the alchemists of our own body”

Stress en Trauma Release

Afgelopen zaterdag vond er een Stress & Trauma Release Workshop plaats bij Optimal Health Studio. Onder leiding van ademcoaches Ivo, Fabian en Rachelle werd er door middel van lichaamswerk spanning losgelaten uit het zenuwstelsel. De workshop eindigde met een sessie ‘verbonden ademen’. Deze manier van ademen is intens en brengt je naar een ander ‘level’. Het brengt je dieper in contact met jezelf, kan ervoor zorgen dat je eventueel opgekropte emoties los kan laten maar kan kan ook diepe gevoelens van warmte en liefde omhoog laten komen of je tot een diepe ontspanning brengen. Iedereen ervaart het weer op zijn eigen manier. Op verzoek van de deelnemers maar ook omdat we meer mensen hiermee kennis willen laten maken, organiseren we heel binnenkort weer een workshop. Wil jij er de volgende keer bij zijn? Mail naar info@optimalhealth.nl en je hoort als eerste wanneer de volgende workshop wordt ingepland

Brainscan

Ook bij de Wim Hof Methode neemt ademen een belangrijke plek in; het is naast koude en mindset een van de drie pijlers. In 2018 werd in een wetenschappelijk onderzoek (de Michigan Study) door middel van een brainscan bij Wim aangetoond dat er door de ademtechnieken een ander gedeelte van de hersenen geactiveerd wordt; het gedeelte wat te maken heeft met zelfreflectie en interne focus. Het activeert je ‘hier-en-nu’ staat van zijn, wat zorgt voor minder gepieker over verleden of toekomst. Het brengt je meer in verbinding met jezelf en het brengt onze onrustige ‘monkey mind’ tot rust. Het heeft een direct kalmerend en stressverlagend effect.

Breathwork sessie

Zelf het positieve effect van ademwerk ervaren? Woensdag 1 maart 20.30-21.30 geeft mijn collega en Wim Hof instructeur Rein Sarink weer een ademsessie bij Optimal Health Studio (deelname niet-leden 15 euro) Vrijdag 10 maart 19.00-20.30 leid ik een Cacao Ceremony met ademsessie (deelname 19,50) Aanmelden voor beide sessies kan via info@optimalhealth.nl


Afvallen met koffie?

Dat cafeïne je sportprestaties en energielevel kan beïnvloeden is al langer bekend. Maar kunnen koffie of andere cafeinehoudende drankjes ook effect hebben op je vetverbranding?

Fatburners

Cafeïne is een stimulerend middel dat overal ter wereld legaal te koop is. Cafeinehoudende dranken worden in vele culturen al eeuwenlang gedronken. Zo zit het in koffie, thee en cacao. Ook wordt het toegevoegd aan cola en andere frisdranken (ook de light versies), energiedrankjes, voedingssupplementen en zogenaamde ‘fatburners’. Het idee achter een fatburner is dat het stoffen bevat die je stofwisseling versnellen, je energielevel een boost geeft en je hongergevoel onderdrukt. Dat klinkt aanlokkelijk maar het gebruik van deze middelen is niet aan te raden Een gemiddelde stacker-een bekende fatburner- bevat 300 mg cafeïne (wat ongeveer gelijk staat aan 5 koppen koffie) en nog heel veel andere stoffen waar je lichaam niet zo blij van wordt. Niet gek dus dat veel mensen na gebruik last krijgen van hartkloppingen, een opgejaagd gevoel , misselijkheid en diarree.

Vet verbranden met cafeïne

Maar hoe zit het dan met de invloed van cafeïne in koffie, thee of cacao op de vetstofwisseling? Allereerst stimuleert cafeïne het centrale zenuwstelsel en je spieren. Het verhoogt je concentratievermogen en alertheid. Interessant voor sporters is dat cafeïne de lipolyse (de afbraak van vet in vrije vetzuren) activeert. Een uur voor een wedstrijd of training 1-2 koppen koffie drinken kan dus je vetstofwisseling stimuleren. Maar…… je vetverbranding een boost geven met alleen een kop koffie gaat niet werken als je alleen maar stil zit. Dit gaat alleen op gang komen door een training!!

Ideale dosis

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat bij 150 mg cafeïne het beste resultaat wordt verkregen. Dat staat ongeveer gelijk aan twee kopjes filterkoffie of één stevige espresso. Meer is in dit geval niet beter en kan zelfs voor vervelende bijwerkingen, zoals trillende handen, nervositeit en een verhoogde hartslag zorgen. Uiteindelijk bepalen je genen en de enzymen in je lever hoe snel je cafeïne af kan breken. Werken de enzymen trager dan duurt het langer voordat de cafeïne is afgebroken waardoor het langer in je systeem blijft zitten. Daardoor is de een veel gevoeliger voor cafeïne dan de ander.

Vaarwel overtollig vet?

Dus dan allemaal maar aan de koffie, thee en cacao als we vet willen verbranden? Een kanttekening is wel op zijn plaats. Zoals eerder genoemd heeft koffie alleen zonder training weinig effect op je vetverbranding. Goede voeding en training zijn een eerste vereiste. En het schijnt zo te zijn dat een dosis cafeïne meer invloed heeft op de vetstofwisseling na 4-5 dagen cafeïne- onthouding!! Daarnaast zijn er ook nog een paar nadelige effecten.

Cafeïne maakt suiker minder zoet

Onderzoekers van de Cornell University onderzochten het effect van cafeïne op de smaak. Wat bleek? Cafeïne verdooft tijdelijk de smaakpapillen waardoor drank en voeding minder zoet smaken. Het kan dus zijn dat je meer zoetigheid gaat eten of drinken na het nuttigen van cafeinehoudende dranken. Bitterheid en ervaren zoutgehalte werden overigens niet beïnvloed door de inname van cafeïne.

Minder cafeïne= beter slapen= beter metabolisme

Cafeïne heeft een halfwaardetijd van 5-7 uur. Dat wil zeggen dat als jij 14.00 een kop koffie drinkt; de helft van de cafeïne nog actief is rond 19.00-20.00. Drink je in de avond nog wat dan is die cafeïne zelfs nog midden in de nacht actief….Afhankelijk van hoe laat jij je laatste kopje drinkt kan dit dus danig je slaapcycli verstoren. Ook al val je wel in slaap; je slaapt minder diep. En dat gaat ten koste van je stofwisseling!

Shortcut

Er bestaat geen shortcut om vet te verbranden. Wat extra cafeïne op zijn tijd kan een boost geven maar is zeker geen wondermiddel. Uiteindelijk bepalen slaap, rust, voeding en training of jij in een optimale vetverbranding kunt komen. Cafeïne kan dus zelfs dat proces op verschillende manieren verstoren. Beperk het aantal koppen cafeinehoudende dranken en houd rekening met de halfwaardetijd. En realiseer je dat iedereen anders is en dus ook anders op cafeïne reageert. Voor de een kan het extra energie betekenen terwijl het voor een ander een extra stressprikkel is en daardoor energie kost.


Intermittent offline

En toen was ik het opeens zat…… echt zat!! Tijd voor verandering. De aanleiding? Een opeenstapeling van gebeurtenissen; de bekende ‘laatste druppel’ en de realisatie dat ik het anders wil doen. Ga doen!! Ook al druist het in tegen wat de maatschappij ‘normaal’ is gaan vinden. Want dat is het niet. Het is abnormaal, tegennatuurlijk en ik voel meer en meer weerstand. Dus…. Ik doe niet meer mee.

Screentijd

Ik heb het over online beschikbaarheid; mijn ‘screentijd’; het bereikbaar zijn via whatsapp, social media; e-mail en alle andere online kanalen. Hoeveel mensen hoor je niet zeggen als het over hun smartphone gaat, dat ‘hun hele leven’ in dat ding zit?? De weersvoorspelling checken; routeplanner; parkeren; een YouTube filmpje kijken; een nieuw restaurant googelen; online shoppen; je trainingen inplannen; wat kan er tegenwoordig niet meer mee? Is het je weleens overkomen dat je in de auto zat en al wat verder weg van huis en je realiseert dat je je smartphone niet bij je hebt? Hoe voelde dat en wat heb je gedaan?? De laatste keer dat mij dat gebeurde voelde het heel ‘kaal’ en ook wel vreemd. Ik vertikte het om terug te rijden maar realiseer me ook hoe maf het is dat het zo voelt.

Zandkorrels

Toen ik een paar weken op de Fillipijnen was om yogalessen te verzorgen op een prachtige plek, ver weg van de bewoonde wereld, was het onmogelijk mijn smartphone op te laden. Er waren zandkorrels in de oplaadpoort terecht gekomen. Eerst kwam er een soort gevoel van paniek over me heen. Wat nu? Ik wist dat ik binnen niet al te lange tijd niet meer bereikbaar zou zijn. Het laatste berichtje was naar mijn man om te laten weten dat mijn telefoon reddeloos verloren en bijna leeg was. Il kon hem nog net het nummer van de kite-en surfleraar appen; een gezamenlijke vriend die daar op het strand aan het werk was en wel een werkende telefoon had. Mocht er echt iets aan de hand zijn dan was ik in ieder geval via hem bereikbaar. Toen die boodschap over was gekomen kwam er een gevoel van rust over me, ook nadat mijn smartphone echt op zwart ging. Het was overmacht en het enige wat ik kon doen was me er aan overgeven.

Dit moet anders

Bizar toch dat je die momenten waarop je geen telefoon bij je had of dat ie stuk was je zo goed kan herinneren? Mijn smartphone gaat nooit mee de slaapkamer in; de laptop staat het grootste gedeelte van het weekend uit en toch realiseerde ik me dat er meer moest veranderen. Er waren verschillende aanleidingen:

  • Een whatsapp berichtje zondagavond laat met een onnodige vraag over het online reserveringssysteem van mijn studio. De vraag heb ik maandagochtend, toen ik weer aan het werk was, beantwoord. Maar intussen had ik de vraag al wel zien oplichten die zondagavond en in gedachten al meerdere keren beantwoord.
  • De zoveelste keer dat ik mezelf terug vond; kansloos scrollend door filmpjes van puppy’s, de nieuwe herfstcollectie of vakantiefoto’s van iemand die ik niet ken. Terwijl ik eigenlijk iets anders aan het zoeken was; de openingstijden van een restaurant, een adres of wat dan ook. Want wat het was dat wist ik inmiddels niet meer. Super irritant.
  • Op een prachtige locatie in het bos vertelt Charlotte Labee tijdens een Masterclass over de negatieve impact van technologie op ons brein. Als Charlotte pleit voor een digitale detox van meerdere dagen hoor ik alle bezwaren van de andere aanwezige dames. Het zijn de argumenten en bezwaren die stiekem ook door mijn hoofd schieten terwijl ik diep van binnen weet dat het allenaal onzin is. Het is het verslaafde stemmetje wat van zich laat horen.

Dopamine

Elke keer als je iets doet wat volgens je hersenen een beloning verdient wordt er dopamine aangemaakt. Het is een stofje dat ons een tevreden gevoel geeft. Dit gebeurt bijvoorbeeld als je fijne seks hebt; chocolade eet, lekker getraind hebt maar ook als je je telefoon checkt. En omdat dopamine een fijn gevoel geeft blijf je het gedrag herhalen. Fijn als het gaat om sporten, maar niet zo fijn als het gaat om technologie zoals je smartphone. Ongemerkt pak je steeds vaker gedachteloos dat ding op, om socials te checken; een nieuwssite te bekijken of wat het ook is wat je ermee doet. En zo sta je continue ‘aan’; komen er steeds meer prikkels binnen wat stress is voor ons lijf en brein.

Het besluit

Dus….. ik was er klaar mee. Ik wil niet op de gekste tijden werkgerelateerde vragen zien, ook geen grappige filmpjes, restaurant tips; vragen over yogalessen of trainingen. Het voelt alsof letterlijk iedereen via die schermpjes zo mijn woonkamer in kan stappen om ongevraagd naast me op de bank te komen zitten. En ik vind veel berichtjes, filmpjes, verhalen en tips leuk en zeker de moeite waard. En ik beantwoord graag vragen. Maar dan wel op een tijdstip dat het mij uitkomt. Maar hoe kon ik dat het beste doen?? En toen bedacht ik me iets….

Intermittent Lifestyle

Hoe had ik dit al die tijd over het hoofd kunnen zien? Terwijl het zo duidelijk en voor de hand liggend is. Hoe kan dit nu pas tot me doordringen? In mijn boeken, blogs en presentaties vertel ik over ‘natural living’ en waarom het zo belangrijk is om een ‘Intermittent Lifestyle’ te leiden. Koude training, krachttraining, ademwerk, slaap, Intermittent Fasting……. Over deze laatste methode schreef ik zelfs een volledig boek. Het idee daarachter is dat je lichaam geregeld een pauze nodig heeft. Ons lichaam is niet ingesteld op het continue verwerken van voeding. Het is onnatuurlijk om het grootste gedeelte van de dag voeding tot ons te nemen. Juist als we niet eten, en aan het vasten zijn, komt het lichaam toe aan herstel- en reparatie werkzaamheden. Dat ik dit niet eerder zag!!!! Het is zo overduidelijk. Ons brein is ook niet ingesteld op een continue stroom van berichten, informatie, beelden en prikkels en doet het daar niet goed op.

Tijd voor actie

Ik besluit om vaste tijden in te gaan stellen waarop al mijn schermen uit gaan. Afgelopen maandag was de eerste dag van mijn ‘Intermittent Technology Fasting’ experiment. Sinds die dag gaat stipt 19.00 alles automatisch op ‘niet storen’. De laptop klap ik dicht en mijn smartphone leg ik ver weg, uit het zicht, zodat hij (net als ik) rustig kan opladen voor de volgende (werk)dag. De ‘niet-storen’ functie staat ingesteld tot 7.00 in de ochtend. Tussen 19.00-7.00 komen er geen notificaties of berichten meer binnen. Ik kijk er ook niet meer op; ook niet om nog even snel iets te googelen ; dat komt de dag erna wel weer. (En geloof me; de dingen waarvan je denkt dat je ze echt even op moet zoeken blijken helemaal geen haast te hebben) Voor nu dus een dagelijkse ‘vastenperiode’ van 12 uur. Alleen mijn naaste familieleden kunnen nog door de ‘niet-storen’ functie heenkomen mocht er nood zijn. Voor wie nog niet bekend is met deze functie; een echte aanrader! Alles is in te stellen naar jouw behoeftes en wensen. Ook fijn als je bijvoorbeeld ongestoord uit eten wil maar wel bereikbaar moet zijn voor je kinderen.

Hoe voelt dat nou?

inmiddels dus alweer bijna een week bezig en het bevalt goed!! Heel goed. Het geeft vooral veel rust en een gevoel van meer tijd en ruimte. Afgelopen week was ik een keer heel vroeg wakker en ben ik na mijn yoga practice nog in een boek gaan lezen en in mijn dagboek gaan schrijven. Terwijl ik voorheen op zulke momenten mijn slaapscores op mijn telefoon zou checken om vervolgens te blijven hangen op het wereldwijde web. Nu voelde die extra tijd vele malen beter besteed. En niet alleen beter besteed; de tijd leek ook langzamer te gaan. Ik besef dat 12 uur vasten per dag een goede start is. Maar net als met Intermittent Fasting wil ik het langzaam verder afbouwen; mijn ‘digital window’ steeds kleiner maken en uiteindelijk ook schermvrije dagen en weekends instellen. Stapje voor stapje….

Wie van jullie plant al bewust schermvrije tijd in? En als je dat doet hoe doe je dat dan?? Ik hoor graag jullie ervaringen en eventuele tips! Mocht je na het lezen van dit blog ook willen starten met Intermittent Screen Fasting ; laat het me weten! Dan kunnen we samen deze challenge aan gaan.


Easy Toys….

“Ken jij het bedrijf ‘Easy Toys’?, vroeg een vriendin een tijdje geleden aan me. Ik moest ontkennend antwoorden maar begreep door haar manier van vragen dat het niet om een speelgoedwinkel ging. Tenminste; geen winkel met speelgoed voor kinderen. We raakten aan de praat over dit bedrijf, wat het heel goed schijnt te doen en grote bekendheid geniet bij velen (behalve toen nog bij mij)

Kama Sutra Food

Precies twee weken na dit gesprek en mijn eerste ‘kennismaking’ met het fenomeen Easy Toys word ik gebeld door mijn contactpersoon bij uitgeverij Kosmos. “Misschien heb ik een leuke opdracht voor je!” roept ze enthousiast door de telefoon, “Heb je wel eens gehoord van Easy Toys??!” (…..) Ik schoot in de lach en kon dit keer bevestigend antwoorden. Bleek dat er namens hen een nieuw, bijpassend boek uitgebracht ging worden: ‘Kama Sutra Food’. Of ik zin had om daar 20 recepten voor te ontwikkelen en bijpassende teksten te schrijven. En of ik daar zin in had! In ieder geval weer eens wat anders dan schrijven over dingen als gezondheid en hormonen. Of toch niet??

Wat voeding en seks met elkaar te maken hebben.

Bijna elke keer als ik het verhaal vertelde aan een vriend of vriendin kreeg ik de vraag: “ Maar wat heeft voeding dan met erotiek en seks te maken??” Nou best veel eigenlijk. En op meerdere manieren! Allereerst staan je libido en sekshormonen onder directe invloed van je algehele gezondheid. Kom je voedingsstoffen tekort; heb je ontstekingen in je lichaam, ervaar je veel stress of is er sprake van een hormonale disbalans dan komt je seksleven ook op een laag pitje te staan (of in ieder geval de zin in en het plezier eraan) Daarnaast kan voeding op meerdere manieren een positieve bijdrage leveren aan een leuke avond of nacht. Vandaar dat er in dit boek ook veel aandacht is voor afrodisiaca. Aan mij dus de leuke taak me daar in te verdiepen en erover te schrijven.

Afro wat????

Het woord afrodisiacum is afgeleid van Aphrodite, de godin van de liefde, schoonheid, seksualiteit en vruchtbaarheid. Seksuele prestaties, libido en genot beleven aan seks is van alle tijden… .. zogenaamde lustopwekkers, afrodisiaca dus, worden al duizenden jaren in heel veel culturen gebruikt. En op verschillende manieren. Sommige voedingsmiddelen worden gebruikt omdat ze lustopwekkende eigenschappen zouden hebben; andere weer door hun uiterlijk en de associaties die het oproept met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen (denk bijvoorbeeld aan asperges of vijgen).

Eten voor een beter seksleven

Een fijn seksleven kan bijdragen aan je gezondheid en lekker in je vel zitten. En andersom werkt het ook. Wanneer je lekker in je vel zit en gezond bent is je libido hoger en beleef je meer plezier aan seks. Of lustopwekkende voedingsmiddelen echt werken?? Van sommigen is de werking echt wetenschappelijk aangetoond; van anderen is het niet bewezen maar hebben velen het gevoel dat het werkt. Ik zou zeggen; baat het niet, het schaadt in ieder geval ook niet. Het leukste is natuurlijk om er, eventueel met je sekspartner, mee te experimenteren. Probeer de afrodisiaca uit die jou aanspreken (oesters, pure chocolade, asperges, vijgen; er zit genoeg lekkers tussen) en oordeel zelf, of ze de gewenste uitwerking hebben.

Mijn favoriete afrodisiacum; oesters

Inspiratie

Wil jij meer info of inspiratie over dit onderwerp en bijpassende recepten? Vanaf 25 oktober a.s is het boek Kama Sutra Food verkrijgbaar (zowel online als in boekhandels) Daarin vind je heel veel informatie, leuke weetjes, grappige verhalen en dus lekkere lustopwekkende recepten.


Onze taxichauffeur uit Montenegro

En zo sta je, na een heerlijke gezinsvakantie, ‘opeens’ weer op Rotterdam AirPort met zijn allen. Iets gebruinder dan bij vertrek en mooie herinneringen rijker. Alleen nog een taxi vinden die ons naar huis kan brengen…….

Met de taxi naar huis

Onze koffers waren al gedeeltelijk ingeladen bij de voorste taxi van de standplaats toen bleek dat niet alles erin zou passen. Een andere taxichauffeur, met grotere achterbak, werd erbij geroepen, alle koffers overgeheveld en zo vertrokken we alsnog van Rotterdam naar Wilnis met onze ‘nieuwe’ taxichauffeur. Hij vroeg beleefd naar onze vakantie, waar we vandaan kwamen, hoe het geweest was. De gebruikelijke small talk tussen een chauffeur en zijn passagiers. Tot het gesprek op zijn beroep kwam, zijn achtergrond (zijn ouders bleken eigenaar van een restaurant in Montenegro) en hoe hij ooit in Rotterdam beland was. De rest van de rit zat ik ademloos op het puntje van de achterbank.

Levensverhaal

Eenmaal thuis, toen we weer uit de taxi stapten, vroeg mijn oudste beduusd: “heeft deze man nou net zijn hele levensverhaal aan ons verteld?” En inderdaad ; wat we te horen kregen onderweg van Rotterdam naar Wilnis, was een beknopte versie van zijn levensverhaal. En wat voor één…… Dit avontuur zou makkelijk verfilmd of in boekvorm uitgebracht kunnen worden en maakte diepe indruk op ons.

Als 15-jarige (…..) jongen kwam deze , nu bijna 40- jarige man uit voormalig Joegoslavië, via een omweg terecht in ons land. Helemaal alleen, zonder enig bezit en met alleen wat kleingeld op zak. Na twee nachten buiten op een bankje werd hij opgemerkt door twee agenten. Er volgden jaren van obstakels, uitdagingen, procedures en struggles. Niet dat hij het op die manier vertelde. Het hele verhaal, inclusief alle gekmakende tegenwerkingen van ons bureaucratisch systeem, werd op een positieve en trotse manier verteld. Wij konden alleen maar vol bewondering luisteren, zo nu en dan een vraag stellend. Van een dakloze tiener die de taal niet spreekt, zonder verblijfsvergunning, zonder papieren, zonder vrienden of familie had deze energieke man een heel leven opgebouwd in Nederland. Met een huis, een eigen taxi, vrienden en een identiteitsbewijs die hij ons trots liet zien.

De beste goulash

Dankbaar voor alles wat hij hier in Nederland had weten op te bouwen was hij nu plannen aan het maken om terug te keren naar zijn geboorteland. Terug naar zijn ouders en de heerlijke (hij noemde het de beste ter wereld) goulash van zijn moeder. Want, zo vertelde hij ons, het is fijn om mooie schoenen, een huis en een grote auto te kunnen kopen. Maar we hebben niet veel nodig om gelukkig te zijn. Als we maar te eten hebben en samen kunnen zijn met vrienden en familie.

Samenzijn

Deze taxirit zal ik nooit meer vergeten. Het verhaal van deze man maakte diepe indruk op me en vervulde me met respect en dankbaarheid. Tegelijkertijd besefte ik wat vakanties zo waardevol maakt. Het samen kunnen zijn met familie, vrienden en geliefden. Volledige aandacht voor elkaar; samen lachen, samen eten, mooie gesprekken en simpelweg tijd met elkaar doorbrengen. Bij het uitstappen besloot hij zijn verhaal met een laatste advies aan mijn jongste dochter: je ouders zijn je beste vrienden in dit leven. Luister altijd goed naar ze want zij hebben altijd het beste met je voor.

Het Roseto effect

In mijn boek ‘Fit Fab 40’ vertel ik over het Roseto effect; de positieve impact die samenzijn met anderen en onderdeel uitmaken van een hechte gemeenschap heeft op onze gezondheid. Zelfs zodanig dat het de negatieve effecten van andere ongezonde gewoontes teniet kan doen. Wat onze taxichauffeur een nadeel vond aan Nederland was dat hij, als hij met een vriend wilde afspreken, dit nooit spontaan kon. “Er wordt eerst in de agenda gekeken om vervolgens een afspraak in te plannen.”. Dat was in zijn geboorteland wel anders. En ik besefte inderdaad hoe fijn ik dat altijd op vakanties vind; je bent ‘gewoon’ samen met elkaar en hoeft niet je agenda’s te trekken om met elkaar te kunnen eten. Je leeft meer bij de dag. Toch eens kijken hoe we die vakantie vibe nog wat meer kunnen integreren in het dagelijks leven hier in Nederland.


Grip op je gewicht

Word jij ook moedeloos van al die (slanke) mensen die roepen dat afvallen gewoon een kwestie is van minder eten en meer bewegen? Heb je zo’n beetje elk dieet geprobeerd maar blijken ze stuk voor stuk niet te werken? Misschien begin je bijna zelf te geloven dat je niet hard genoeg je best doet; dat het je eigen schuld is, dat het je gewoon aan wilskracht ontbreekt of dat je een vertraagd metabolisme hebt.

Hormonale chaos

Je slaat niet steeds meer lichaamsvet op, alleen maar door meer te eten. De hormonale chaos die veroorzaakt wordt door teveel lichaamsvet maakt dat alles ontregelt; je teveel blijft eten en het steeds lastiger wordt om af te vallen. Wat begint met een paar kilo’s teveel eindigt vaak in een eindeloze, vicieuze cirkel. Tijd dus om die cirkel te doorbreken. Maar waar te beginnen?

Wordt beter in bed

Niet je training en voeding zijn het eerste waar je aan moet denken als het gaat om gewichtsverlies. Uiteraard spelen die ook een belangrijke rol, maar de allerbelangrijkste tool die je in handen hebt, en waar je echt niet omheen kunt, is je nachtrust. Meestal een ondergeschoven kindje met allerlei nadelige gevolgen waarvan de meesten niet beseffen dat het door hun (tekort aan) slaap komt. En niet alleen het aantal uren dat je in bed doorbrengt tellen. De kwaliteit van je slaap is misschien nog wel belangrijk dan de kwantiteit.

Slaapfases

Tijdens een nacht slapen doorloop je verschillende slaapcycli. Één slaapcyclus duurt ongeveer 90-120 minuten. Deze doorloop je meerdere (4-5) keren per nacht. In elke cyclus zitten verschillende fases en ‘soorten’ slaap waarvan vooral de REM slaap en de diepe slaap te maken hebben met herstel. Tijdens de REM fase verwerk je gegevens en emoties en wordt er van alles opgeslagen in je lange termijn geheugen. Diepe slaap heeft vooral te maken met fysiek herstel en heeft veel invloed op het wel of niet succesvol af kunnen vallen.

Deep sleep

Voldoende diepe slaap is een voorwaarde voor succesvol vetverlies. Vaak denken mensen dat ze geen invloed hebben op hoe ze slapen. Maar dat hebben we wel degelijk. Hier volgen een paar belangrijke voorwaarden voor een goede nachtrust en het optimaliseren van je diepe slaap:

  • Eet uiterlijk 3-4 uur voordat je naar bed gaat je laatste (lichte) maaltijd.
  • Zet alle beeldschermen (telefoon, laptop , tv) minimaal 1 uur voor bedtijd uit.
  • Vermijd alcohol; dit veroorzaakt minder diepe slaap en zorgt voor vetopslag in plaats van vetverbranding
  • Drink geen cafeïne meer na 14.00. Cafeïne heeft een halfwaardetijd waardoor deze nog lang doorwerkt in je systeem. Cafeïne heeft een groot negatief effect op je slaapkwaliteit. Hoe vaak ik mensen al heb horen roepen dat ze makkelijk in slaap vallen en dat ze dus gewoon in de avond koffie kunnen drinken. Dat kan wel zijn; maar het verstoort wel degelijk je interne klok en daarmee je hormoonbalans, slaapkwaliteit en dus je lichaamssamenstelling.

Controle over je gewicht

Slaap je weinig of is je slaapkwaliteit niet optimaal dan heeft dat gevolgen voor je lichaamssamenstelling. Er zijn meerdere wetenschappelijke onderzoeken die hebben aangetoond hoeveel impact je slaap heeft op zowel je vet- als spiermassa. Wil je grip krijgen op je gewicht? Start dan bij je slaap. Meer weten over dit onderwerp? Het boek ‘Slaap’ van Matthew Walker vind ik een echte aanrader. Maar er zijn tegenwoordig veel goede boeken te vinden over dit onderwerp.


High on your own supply

Voor een toevallige voorbijganger moet het er op zijn minst opmerkelijk uitgezien hebben. Een groep mensen die zingend, elkaars handen vasthoudend, in twee grote ronde ijsbaden zitten. Begeleid door drummers en een zingende man met lang grijs haar en dito baard. Welkom in de wereld van Wim Hof.

Family

Samen met oudste zoon Kai was ik vorige week één van de deelnemers aan de Summer Expedition 2022 in Morillo de Tou in de Pyreneeën. Bijzonder om dit samen met hem te beleven en extra bijzonder omdat de WHM methode een belangrijke plek in mijn leven inneemt en hij die interesse met mij deelt. Geweldig om de methode dit keer te ondergaan als deelnemer en me helemaal onder te kunnen dompelen in de methode. Iets wat voor mij als instructeur een hele waardevolle ervaring was waarin ik weer zoveel meer heb geleerd. Onder andere door onderdeel te zijn van een groep deelnemers en dus deelgenoot te zijn van hun ervaringen.

Merkwaardig

Niet alleen de grote groep zingende en grotendeels ook bibberende mensen in de ijsbaden zag er voor de toevallige voorbijganger wellicht gek uit. Nog vreemder werd het waarschijnlijk op het moment dat iedereen luidkeels joelend er weer uitstapte en wijdbeens op het grasveld ging staan om op te warmen in de ‘horse stance’, intussen allerlei bewegingen makend. En dit waren niet de enige opmerkelijke momenten. De ademsessies bovenop de berg met uitzicht over het meer; het modderbad…. Allemaal stuk voor stuk ,voor ons, magische en bijzondere momenten. Wat die momenten met je doen is lastig uit te leggen aan iemand die nooit onderdeel is geweest van een Wim Hof Method experience. Of het nou een ademsessie, een workshop, weekend of hele expeditie is; deze methode maakt iets los.

Breathe motherfucker!!!

Wim heeft veel te vertellen en doet dit dan ook graag. De uitkomsten van wetenschappelijke onderzoeken en Wims meer dan bijzondere ervaringen worden afgewisseld met zijn, naar eigen zeggen (en dat zijn ze dan ook echt) ‘dirty and bad jokes’ . Dit maakt het keer op keer een meer dan interessante ervaring om zijn toehoorder te zijn. Van de hak op de tak en soms moeilijk bij te houden; Wim praat zoals hij alles doet. Vol passie, één en al energie en bij tijd en wijle niet bij te houden. Maar altijd inspirerend en motiverend. Ook de ademsessies leidt hij met volle overgave. “Breathe motherfucker!” is een van zijn befaamde kreten. Een ademsessie met Wim is intens en een beleving die je niet snel vergeet.

High on your own supply

Zoals een van mijn aanwezige collega WHM instructeurs terecht zei deze week: “Er is Wim aan de ene kant en de Wim Hof Methode aan de andere kant”. Wim is Wim; hij is de grondlegger van de methode en altijd weer een paar stappen vooruit. Zonder hem hadden we niet geweten wat de gouden combinatie van ademwerk en koude training voor zowel mentale als fysieke gezondheid doet. Zonder hem wisten we nu nog niet dat we invloed kunnen uitoefenen op ons autonome zenuwstelsel. Het mooie is dat zowel de methode als de ‘Wim Hof tribe’ zich blijven ontwikkelen. En steeds meer onderzoeken leveren het bewijs van de kracht van deze methode en de bijbehorende ademtechniek.

Als je Wim aan het werk ziet lijkt het of het ademen vooral heel groots en meeslepend moet gebeuren. Maar dat hoeft zeker niet. Het ademen kan ook op een subtiele manier plaatsvinden. Dit doet niks af aan het grootse effect wat het kan hebben. “high on your own supply” is zeker niet overdreven. Vooral wanneer je het ademen in een groep doet en je je helemaal open kunt stellen kan het je naar hogere sferen brengen, ‘like you’re on drugs’. Alleen dan zonder vervelende bijwerkingen. Het ‘spacen’ gebeurt niet altijd en bij iedereen; het kan ook zijn dat je je gewoon heel ontspannen voelt na een sessie. Voor iedereen voelt het weer anders maar ook elke sessie is weer anders.

Intens

Een week lang intensief met elkaar optrekken en je midden in de natuur bevinden, ver van de grote steden, droeg zeker bij aan de intensiteit en de impact van de ademsessies. Elke ochtend om 8.00 verzamelden we op een prachtige plek met uitzicht over de bergen en een meer. En terwijl de zon opkwam en we onder begeleiding van de zingende vogels, klingelende belletjes van een kudde schapen, gitaarmuziek en de stem van Wim diep aan het ademen waren kwamen er veel emoties los. Ook bij mij. Geluk dat ik op zo’n mooie plek deze prachtige momenten mocht ervaren; dankbaarheid om dit avontuur met Kai te beleven; liefde voor het leven en al mijn dierbaren en ontroering door de diepe verbinding die ik deze week heb ervaren. Met de mensen om me heen, de natuur en mezelf. Woorden schieten tekort om onder woorden te brengen wat we gevoeld en beleefd hebben tijdens deze onvergetelijke zomer expeditie. Maar toch wilde ik proberen iets van de ervaring over te brengen in dit blog dat ik recht uit het hart geschreven heb, wachtend op onze terugvlucht. Bij deze…..

WHM workshops

Wil jij ook ervaren wat deze methode voor jou kan betekenen? Aanstaande woensdag 6 juli 20.30-21.30 geeft mijn collega WHM instructeur Rein Sarink een ademsessie bij Optimal Health Studio. (Deelname voor niet-leden is 15 euro) Aankomende zaterdag 9 juli 9.00-15.00 geef ik een WHM Fundamentals Workshop in de studio. Er zijn nog 2 plekken beschikbaar! Deelname is 125 euro (inclusief ontbijt, lunch, koffie, thee en andere dranken) Aanmelden kan via info@optimalhealth.nl


Last van je hormonen?

Vanaf de geboorte tot aan het einde van je leven zijn hormonen bepalend voor onze ontwikkeling en hoe we ons voelen en gedragen. Verschillende levensfases betekenen een andere hormoonbalans. En dat die balans voor velen een uitdaging is blijkt wel uit de uitspraak die we zo vaak horen van veel vrouwen: “Ik heb last van mijn hormonen.!”

Lifesafers

Het lijkt vaak wel of ‘die hormonen’ een soort lastige, niet in toom te houden, wezentjes zijn waar we geen invloed op hebben. Stoorzenders die ons het leven zuur willen maken. Maar niks is minder waar. Als je begrijpt hoe deze boodschappers in ons lijf functioneren ga je zien dat ze altijd het beste met ons voor hebben en juist altijd jouw overleving als doel hebben. Alleen door onze omgeving en leefstijl geven we (meestal onbewust) de verkeerde signalen aan ons lichaam waardoor deze op een manier reageert die we niet fijn vinden. Maar hou in gedachten dat overleving altijd prioriteit is en dat verstoringen in je hormoonbalans ontstaan met de beste bedoelingen van je lijf. De natuur zit ontzettend mooi in elkaar; als je eenmaal weet hoe je daarmee samenwerkt kun je het beste uit jezelf halen.

Antiek lijf

Onze genen zijn nog steeds dezelfde als die van onze verre voorouders. Pas als iets noodzakelijk is voor de overleving van onze hele soort (de mens) kunnen er kleine aanpassingen in onze genen ontstaan. Hier gaan echter generaties overheen en dit gebeurt zelden. Eigenlijk leven we dus met oeroude genen in een (voor ons lijf) bijna futuristische omgeving waar we niet op zijn aangepast. En dat gaat ook niet gebeuren. We hebben namelijk allemaal overlevingsmechanismes meegekregen van de natuur waardoor je hormonen zo reageren op de omgeving dat je wel gaat overleven. Alleen de manier waarop is van groot belang voor hoe je je voelt.

Vetopslag

Een goed voorbeeld hiervan is ons lichaamsvet. We willen over het algemeen graag een slank en fit lijf met niet teveel lichaamsvet. Maar dat vet is bedoeld als energievoorraad. Wanneer je in de natuur leeft, zoals onze verre voorouders maar ook natuurvolkeren, heb je te maken met periodes van overvloed en van schaarste. Deze wisselen elkaar normaal gesproken af. Wanneer er overvloed is, zit het lichaam zo in elkaar dat het overtollige energie opslaat als lichaamsvet. Een energievoorraad die je bij je draagt totdat er periodes van schaarste aanbreken en je lichaam het vet aan kan spreken als energiebron. Hoe mooi is dat!! Alleen het probleem is dat we tegenwoordig alleen nog maar periodes van overvloed hebben. Onze omgeving is er een van overvloed. We eten veel en vaak en bewegen steeds minder. Schaarste kennen we niet meer, tenzij je die zelf creëert. Intermittent Fasting of een periode ketogeen eten zijn manieren om die schaarste na te bootsen.

De kracht van je hormonen

Vanaf vandaag kun je niet alleen op deze plek maar ook om de week op de site van Mykillerbodymotivation een nieuw blog van mij lezen. De eerste gaat over de kracht van hormonen en staat al online. Wil je meer weten over hoe je je hormonen in balans krijgt of houdt dan is dat ook zeker de moeite van het lezen waard. Vanaf nu zal ik dan ook niet meer elke week maar ook om de week een nieuw blog op deze plek plaatsen. Dus zowel een tweewekelijks blog op FitGreenChef als op MKBM


Hoe adem je emoties kunnen beïnvloeden

Afgelopen week kreeg ik officieel te horen dat ik geslaagd ben voor mijn opleiding aan de WHM Academy. Ik ben trots dat ik mij vanaf nu gecertificeerd instructeur in de Wim Hof Methode mag noemen. De methode speelt al sinds 2014 een rol in mijn leven. Sommige periodes meer op de achtergrond maar nu al geruime tijd als een vast onderdeel van mijn dagelijks leven duidelijk aanwezig op de voorgrond. Uiteraard zal ik vanaf nu workshops in deze methode gaan organiseren. Daarnaast ben ik ontzettend blij en bevoorrecht dat er al geruime tijd een ervaren Instructeur in deze methode lessen en workshops geeft in mijn studio.

De dynamiek en energie van een groep

Ook afgelopen week gaf mijn collega Rein Sarink een les in de ademtechniek volgens de Wim Hof methode. Voor mij heerlijk om mee te kunnen doen, geleid te worden en de energie te voelen van het ademen in groepsvorm. Dit is namelijk vele malen krachtiger dan wanneer je de oefeningen thuis doet in je eentje (zoals ik meerdere ochtenden in de week doe) Tijdens mijn opleidingsweek in Polen waren er meerdere instructeurs in opleiding die nog nooit in een groep deze techniek hadden beoefend. Op de heenweg in de bus van het vliegveld van Praag naar ons hotel in Polen sprak ik met meerdere hierover. Ik vertelde ze hoe anders en krachtiger de ademtechniek voelt wanneer je deze met elkaar beoefent. En inderdaad; tijdens de dagelijkse ademsessies kwamen er veel emoties los. Huilen, lachen, verstilling; van alles kwam er voorbij. Een indrukwekkende gebeurtenis voor ons allemaal.

Voor je begint

Voordat er gestart wordt met de ademtechniek leggen we, als instructeur, altijd uit wat je kunt verwachten. Het is namelijk normaal om licht in je hoofd te worden of tintelingen in handen of voeten te voelen. Zelf vind ik dat altijd een heerlijk gevoel en Wim Hof noemt dit “high on your own supply”. Maar als je niet weet dat het erbij hoort en normaal is kun je daar misschien van schrikken of denken dat het niet goed is. Hetzelfde geldt voor de emoties die los kunnen komen. Juist mensen die hun emotie als eerste onderdrukken voelen hun emoties weer door deze technieken. Je ademt diep en kan daardoor diep gaan. Het zorgt ervoor dat je weer in contact komt met je gevoelens. Dat is één van de mooie kanten ervan.

Emoties

Het is belangrijk om emoties los te laten. Het is oké om te voelen wat je voelt. Afgelopen week ontving ik de dag na de les een mail van een van de deelnemers. Ook zij was tijdens en na de les overmand door emoties en voelde zelfs de dag erna nog wat voor impact het ademwerk had op haar. Ze was in gesprek geraakt met iemand die dit ook zo sterk had ervaren, wilde dit graag met ons delen en ook meer weten over het hoe en waarom ervan. Dat was de directe aanleiding tot het schrijven van dit blog. We weten als instructeur dat er heftige emoties los kunnen komen en noemen dit dan ook altijd voordat we beginnen. Uiteraard ervaart niet iedereen dit als zodanig en verschilt het per individu wat er gevoeld wordt. Sommigen vinden de lichamelijke sensaties fijn of ervaren een diepe ontspanning na afloop. Op iedereen heeft het weer een ander effect en het is dus zeker niet voor iedereen zo intens. Ook ik ervaar het elke keer weer anders.

Uit je hoofd

Velen creëren een harnas en kroppen emoties op. We zijn het niet gewend om al onze gevoelens openlijk te uiten wat maakt dat we soms schrikken als dit toch los komt. Maar juist door deze wel te uiten zorgen we weer voor opening vanuit ons hart zodat we onszelf kunnen zijn. Door het ademwerk kom je in een staat van bewustzijn waarin het denken onderdrukt wordt en het voelen naar de voorgrond komt. Je komt in een staat van bewustzijn waarin emoties veel makkelijker omhoog komen. Waarom dit als vreemd of spannend ervaren wordt komt doordat ons ego continu controle wil houden over alles. En dat verdwijnt naar de achtergrond tijdens de Wim Hof ademhaling. Het voelt alsof je even buiten je fysieke lichaam en denken bent. Als jij iemand bent die graag controle wil hebben en niet los durft te laten dan kan dat spannend zijn.

Andere staat van bewustzijn

Door de ademoefeningen kom je letterlijk in een andere staat van bewustzijn. Het brengt je brein dat continue geprikkeld wordt, je ‘monkey mind’ dat heen een weer springt, tot rust waardoor het een kalmerend effect heeft en je in een meditatieve staat komt. Er zijn inmiddels vele wetenschappelijke onderzoeken naar deze methode uitgevoerd. In de Michigan Study uit 2018 is een scan gemaakt van het brein van Wim Hof. Daaruit bleek dat gedeeltes in zijn brein die te maken hebben met zelfreflectie, interne focus en het zijn in het ‘hier en nu’ significant meer activiteit lieten zien tijdens het beoefenen van de ademtechniek. De WHM techniek brengt ons weer meer in contact met ons lichaam en onze gevoelens en emoties. Het brengt je dichter bij jezelf

Workshops

Wil jij ervaren wat de Wim Hof Methode voor jou kan betekenen? Zondag 27 maart 10.00-11.15 geef ik een WIm Hof Method Breathing class . Tevens geeft Rein Sarink elke eerste woensdag van de maand 20.30-21.30 een WHM Breathing class bij Optimal Health Studio. Woensdag 6 april is de eerstvolgende. Aanmelden kan via nanneke@optimalhealth.nl


Waarin mijn doordeweekse ochtend ritueel verschilt van die in het weekend

Bij de Kukuru podcast vorige week werd mij door Giel Beelen gevraagd naar mijn ochtend ritueel. Zoals in mijn vorige blog te lezen verschilt dat ritueel per seizoen, de plek waar ik ben en zit er ook verschil tussen een werkdag of een vrije dag. Zoals beloofd vertel ik deze week meer over een van de verschillen tussen vandaag, een vrije weekenddag, en morgen wanneer ik weer ga werken.

Een antieke klok in een modern lijf

Al onze weefsels en organen hebben een eigen klok die staan afgesteld op onze interne klok. Deze loopt gelijk met het circadiaans ritme, een biologisch ritme waarvan de cyclus één dag duurt. Onze biologische klok is onveranderd gebleven de afgelopen 10.000 jaar, onze omgeving is daarentegen onherkenbaar veranderd. De zon komt op en gaat onder, maar hoeveel krijgen we er nog van mee? Het 24-uurs ritme, wat onder invloed staat van daglicht, geeft je lichaam bijvoorbeeld aan wanneer het wakker wil zijn en wanneer je wil slapen. En het controleert patronen zoals honger-en dorstgevoelens, emoties en stemming en je metabolisme. Onze hele hormoonhuishouding wordt gereguleerd door die interne klok, het bioritme.

Zeitgebers

Er zijn een aantal dingen die jouw interne klok beïnvloeden; (dag)licht, voeding, beweging. Dit zijn zogenaamde ‘zeitgebers’. Daarnaast hebben we ook een ‘endogeen’ ritme, ofwel een ritme van binnenuit. Dit zorgt ervoor dat je lichaam ook bij afwezigheid van zonlicht nog een eigen circadiaanse cyclus blijft volgen. Maar onze hersenen gebruiken het daglicht om onze interne klok bij te stellen en speelt daardoor dus een hele grote rol in ons welzijn.

Licht als tool

In het weekend ontwaak ik rond dezelfde tijd als doordeweeks en ik voel me dan energiek en uitgerust. Een goede nachtrust is de basis van een optimale gezondheid en wordt helaas door velen onderschat. Het is gek dat als we fitter willen worden we als eerste aan voeding en beweging of training denken terwijl slaap de belangrijkste rol speelt. Er zijn veel factoren die een rol spelen bij een goede of slechte nachtrust en licht is beslist één daarvan. Door in de ochtend licht als tool te gebruiken kun je je slaap-en waakritme optimaliseren en synchroniseren met je interne klok. In het voor-en najaar voelen we ons vaak het meest energiek. Dat heeft onder andere te maken met de stand van de zon in die seizoenen. Het licht en donker loopt dan meer synchroon met ons dag-en nachtritme. Hetzelfde ritme als rond de evenaar, waar onze voorouders oorspronkelijk vandaan kwamen.

Ochtendritueel

Het verschil tussen mijn doordeweekse ochtendritueel en dat op een vrije dag zit m onder andere in dat licht. Op de dagen dat ik moet werken stel ik mijn ‘wake-up’ light in. Dat is een wekker die de zonsopgang nabootst op een door jou gekozen tijdstip. Elke ochtend is het alsof de zon opkomt in mijn slaapkamer, inclusief het geluid van kwetterende en fluitende vogels. Dit zorgt ervoor dat ik op een fijne, natuurlijke manier ontwaak. Waarom ik dat in het weekend niet doe? Doordat ik, mede dankzij dit soort aanpassingen, leef volgens mijn bioritme, ontwaak ik ook op vrije dagen zonder mijn wake-up light fit en energiek, klaar voor de nieuwe dag die voor me ligt. Overigens kun je licht ook in de avond als tool gebruiken om je interne klok gelijk te stellen. Alleen werkt het dan andersom door licht dan te dimmen en blauw licht te vermijden. Maar daarover een andere keer weer meer.