De invloed van licht op je hormoonbalans

Toen ik begin 20 was vloog ik als stewardess bij de KLM een aantal jaren de wereld over. Geweldig om op die manier nieuwe landen en steden te mogen ontdekken. Maar na het eerste jaar kreeg ik slaapproblemen. Nooit eerder had ik moeite met slapen, maar het elke keer wisselen van tijdszone en daardoor een continue jetlag, maakte dat ik plotseling nachtenlang wakker lag. 

Wandelen als medicijn

Je denkt dat als je maar moe genoeg bent je op een bepaald moment wel kan slapen, maar dat gebeurde niet. Om wanhopig van te worden, en dat werd ik ook. De bedrijfsarts waar ik op gesprek ging adviseerde me om veel buiten te gaan wandelen. Ik kreeg een paar weken verlof en werd daarna een tijdje alleen ingeroosterd om binnen Europa te vliegen in plaats van naar andere continenten. Na een aantal weken kon ik weer ‘normaal’ slapen en begon ik me weer mezelf te voelen. Nog vaak denk ik terug aan dat advies om buiten te gaan wandelen. Het advies wat ik trouw opvolgde en wat me zo geholpen heeft. Slaapgebrek, en zeker voor langere tijd, heeft een grote negatieve impact op je welzijn en gezondheid en dat voelde ik aan alles.

Onze interne klok

Al onze weefsels en organen hebben een eigen klok die allemaal staan afgesteld op onze interne klok die gelijk loopt met het circadiaans ritme, een biologische ritme waarvan de cyclus één dag duurt. Alle biologische processen in ons lichaam verlopen volgens dat ritme en verstoring daarvan verstoort alle andere processen in je lichaam. Daglicht, voeding, beweging en sociale interactie zijn de belangrijkste externe factoren die jouw ritme synchroniseren met het 24-uurs dag-en nachtritme. Door het sterke effect van deze ‘zeitgebers’ op onze biologische klok zijn ze van grote invloed op onze gezondheid.

Onze biologische klok is onveranderd gebleven de afgelopen 10.000 jaar, maar onze omgeving is onherkenbaar veranderd. De zon komt op en gaat onder, maar hoeveel krijgen we daar nog van mee? De mate waarin we blootgesteld worden aan licht is vaak precies tegengesteld aan ons natuurlijke ritme en zet daarmee alles op zijn kop. Overdag zitten we het grootste gedeelte van de dag binnen en krijgen we te weinig licht. In de avond en nacht, als ons lichaam weer in een ruststand hoort te gaan, stellen we ons lichaam bloot aan blauw kunstlicht. Via beeldschermen van t.v, laptop, tablet of telefoon vertellen we ons lichaam dat het dag is waardoor er hele andere processen in gang worden gezet dan in de avond goed voor ons is. Dit veroorzaakt een sneeuwbaleffect van disbalans in je hormonen, slaap, herstel, spijsvertering, stofwisseling en energie.

Dosering van licht

Door te weinig natuurlijk daglicht overdag maar te veel kunstmatig licht in de avond en nacht verstoren we continue ons natuurlijke ritme waardoor je hormonen uit balans raken. Belangrijk is het verschil tussen je maximale blootstelling aan licht en het minimum. Hoe groter het verschil hoe beter. Een donkere kamer staat gelijk aan 0 Lux (eenheden licht); 20 minuten buiten op een zonnige dag bent geeft je ongeveer 30.000 lux. Een groot verschil dus tussen het licht en donker. Kom je buiten op een bewolkte dag dan is dat ± 5000-10.000 Lux, nog steeds een groot verschil met 0 lux in een compleet donkere slaapkamer. Ter vergelijking: een fel verlicht kantoor is maximaal 500-1000 Lux. Kom je die dag niet buiten en kijk je in de avond weer naar een beeldscherm dan draai je je ritme om en breng je alles uit balans. Hoe meer je overdag buiten doorbrengt hoe minder het negatieve effect van felle verlichting binnen in de avond.

Kijk eens naar jouw dosis natuurlijk licht gedurende de dag. Is de enige keer dat je de lucht ziet is als je van je werk naar huis rijdt, dan is de kans groot dat je te weinig natuurlijk daglicht krijgt. Probeer elke dag buiten tijd door te brengen, al is het maar een korte wandeling tijdens je pauze. En vermijd blauw licht in de avond en nacht. De app F.lux kan op elke pc, smartphone en tablet gratis gedownload worden en filtert in de avond het blauwe licht uit je beeldscherm. Nog beter is het die beeldschermen minimaal 2 uur voor het slapen gaan helemaal uit te zetten. De mogelijkheid om 24/7 online, bereikbaar te zijn en vermaakt te worden zorgt bij velen, zonder dat ze het weten, voor een digitale jetlag. 


Het geheim van je gelukkig voelen.

Iedereen heeft een optimaal persoonlijk levensritme. Het geheim van je gelukkig voelen zit in het vinden daarvan; het te erkennen en ernaar te leven.

Je levensritme als muziekstuk

Een levensritme is als een muziekstuk, opgebouwd uit verschillende beats. De natuurlijke beats van het leven zijn de dingen die we nodig hebben in het leven zoals: slapen, eten, sporten, leren, nieuwe vaardigheden ontwikkelen, verbinding, liefde, doelen en zingeving. En dan zijn er de door mensen gemaakte beats in het leven zoals: verwachtingen, regels, acties, oordelen en uitspraken. Het is aan ons de ruimte tussen de verschillende beats te kiezen. Net als bij muziek heeft iedereen zo zijn persoonlijke voorkeur. Waar de een klassieke muziek prefereert, houdt een ander van techno of hardrock. Bij iedereen past iets anders. Wij zijn de dirigenten van ons eigen leven en bepalen de muzieksoort en het tempo. We gunnen onszelf echter meestal maar weinig ruimte tussen alle verschillende beats of laten anderen het stokje overnemen. Geen tijd om stil te staan; geen tijd om op adem te komen.

Noodgedwongen in een ander ritme

Velen zitten momenteel noodgedwongen in een ander ritme. En dat kan positief of negatief uitvallen. De een is blij dat de wekker niet gezet hoeft te worden en geniet van meer vrijheid en minder gehaast. Een ander mist het contact met collega’s en vliegt thuis bijna letterlijk tegen de muren aan. Alleen thuis zitten of juist noodgedwongen met alle gezinsleden bij elkaar. Juist nu wordt voor velen duidelijk hoeveel impact jouw voormalige levensritme had op je gezondheid en geluk en hoe dat nu is. Zat je voor de lockdown in een fijn ritme wat paste bij jouw persoonlijke levensritme dan zal het nu zoeken zijn naar een nieuw ritme waar je je prettig bij voelt. Maar het kan ook zijn dat je voelt dat je nieuwe ritme veel beter bij je past. Deze periode is het moment om daar bij stil te staan en te herontdekken wat jouw gezonde levens-en werkritme is. Hoe kun je je leven na deze crisis indelen zodat het beter past bij jouw persoonlijke levensritme? Ga je namelijk te lang voorbij aan je eigen grenzen en behoeftes, dan doe je jezelf geweld aan en zal dit ten koste gaan van je gezondheid. 

Mijn persoonlijke ritme

Ook mijn ritme is veranderd sinds 16 maart. Door de maatregelen is de helft van mijn studio noodgedwongen gesloten. Geen Yoga-en Pilates lessen meer op het rooster; geen bedrijvigheid voor en na de lessen en in de Health Bar. Wel mag en kan ik nog personal training geven; op de voorgeschreven afstand van anderhalve meter. Een gedeelte van de yogalessen bieden we nu (live) online aan Nog nooit ben ik zo dankbaar geweest dat ik ‘mag’ en ‘kan’ werken. Het voelt als een voorrecht om dat nog te kunnen doen. Vanwege de dankbare reacties; de dagelijkse sociale interactie, maar ook omdat ik hierdoor in een bijna ‘normaal’ werkritme zit. Wat voor mij wel veranderd is, zijn de kortere werkdagen. Er zijn minder trainingen; geen groepslessen, workshops of presentaties en de Health Bar is gesloten. Die extra tijd gebruik ik om nieuwe ideeën uit te werken; recepten te testen, etc. Maar ook voor meer tijd thuis.

Nieuwe rituelen

Zo zijn mijn 14-jarige dochter en ik gestart om om de dag samen hard te lopen. Momenten die ik koester: samen genieten van de natuur, de buitenlucht en elkaars gezelschap. Tussendoor stil staan en genieten van jonge eendjes in de sloot, een bijzondere bloem of het mooie uitzicht. Want we hebben alle tijd en er is geen haast. En zo zijn er meer nieuwe thuisrituelen die ik koester; de spelletjesavonden van de kinderen waarbij er veel gelachen wordt. De avonden in de keuken waarop ze wafels, pannenkoeken, taarten en de lekkerste smoothies maken (en een grote puinhoop van de keuken maken; dat dan weer wel)

En mijn persoonlijke nieuwe ritueel; minimaal 4 ochtenden in de week heb/neem ik de rust en tijd voor mijn eigen yoga practice. Direct na het opstaan ga ik mijn mat op. Daar start ik de dag met een openingsmantra, bedenk minimaal 3 dingen waar ik dankbaar voor ben, doe mijn persoonlijke Ashtanga Yoga practice en sluit weer af met een mantra.

Word de dirigent van je eigen leven

Wat zal ik blij zijn wanneer de maatregelen versoepeld worden en de studio weer een en al bedrijvigheid is. Maar deze periode heeft mij een aantal nieuwe inzichten gebracht. Een (ver)nieuw(d) levensritme waar ik nog gelukkiger van wordt; met nieuwe beats en meer ruimte tussen de beats.

Voel je vrij om ook jouw optimale levensritme te ontdekken en daarvoor te kiezen. Hoe gaf jij je leven vorm; volgde je je eigen ritme of dat van anderen? Hoe doe je dat nu en hoe wil je dat in de toekomst doen? Word de dirigent van je eigen leven. Ervaar het leven verfrist en vernieuwd. Dat betekent: niet in het verleden leven, niet bang zijn voor verandering en het avontuur niet vermijden. En laat ruimte tussen de beats in je leven! De Kosmos beweegt en verandert de hele tijd, jij kan hetzelfde doen.


Waarom afstand bewaren slecht voor je gezondheid is

En opeens is er dat nieuwe woord: ‘de -anderhalve –meter- maatschappij’. De wereld is in korte tijd drastisch veranderd. Om als groep gezond te blijven en te voorkomen dat ouderen en zwakkeren ziek worden moeten we afstand bewaren. Waar het eerst nog moeilijk was om geen hand te geven zijn we in korte tijd gewend aan meer afstand houden tot iedereen. In de supermarkt leidt het nog tot lachwekkende taferelen waar het lijkt of we een ‘winkelkarretjes-dans’ uitvoeren. Op andere momenten voelt het vreemd, verwarrend en soms pijnlijk. Zoals op de momenten waarbij we familie en geliefden op een afstand moeten houden; een jarige door een raam toezingen; wanneer een kleindochter haar oma niet kan knuffelen en je je beste vriendin alleen vanaf een afstand kunt spreken. We weten dat het een groter doel dient, maar het gaat zo tegen onze natuur in.

Aanraking is een onmisbaar onderdeel in onze relaties. Dat geldt ook voor de relatie die we met onszelf hebben. Als we bijvoorbeeld een hand op ons hart leggen ontstaat er voor de meeste mensen een gevoel van koestering en geruststelling. Afgelopen week zag ik op televisie een item over hoe steeds meer mensen door deze crisis gevoelens van stress, angst en depressiviteit hebben en behoefte hebben aan geestelijke bijstand. Opvallend was dat vooral alleenstaanden het moeilijk hebben.  We kunnen namelijk niet zonder contact. Oxytocine, ook wel het knuffelhormoon genoemd, speelt daar een grote rol in. Dit ‘bindingshormoon’ heeft een aantal hele belangrijke gezondheidseffecten:

  • het vermindert stress en onrust 
  • leidt tot ontspanning
  • verbetert groepsgevoel en samenwerking
  • verhoogt eigenwaarde en vertrouwen
  • zorgt voor een gevoel van tevredenheid
  • verlaagt de bloeddruk
  •  leidt tot een effectievere spijsvertering

Oxytocine wordt vooral aangemaakt door huid-op-huid contact zoals bij knuffelen, aanraking, vrijen of massage.  Maar wanneer je alleen bent en op anderhalve meter afstand van iedereen moet blijven; hoe kom je dan aan je dosis oxytocine?

Oogcontact en complimenten

Naast aanrakingen kan gelukkig ook oogcontact en een oprecht compliment iemand voorzien van een boost oxytocine. Kijk iemand dus eens wat langer (van een afstand) in de ogen en geef een oprecht compliment. Een mooier cadeau kan je niet geven!

Contact met dieren

Oxytocine komt niet alleen vrij door contact met een medemens. Ook knuffelen met een (huis)dier werkt!

Muziek

Wanneer je naar muziek luistert komt er naast oxytocine ook dopamine vrij; een ander gelukshormoon. Samen naar muziek luisteren zorgt ook voor een gevoel van verbinding. Op zoek naar ontspanning? Mijn lieve vrienden Gwen en Harry van Spirit Connection maakten speciaal voor deze periode een meditatie download die gratis te verkrijgen is. Deze is net gelanceerd en voor iedereen beschikbaar in Soundcloud of als download in CD kwaliteit of MP3. https://spiritconnection.nl/oplossen-landscape-of-sound-meditatie-streaming-en-download/

Zelfmassage

Oxytocine wordt aangemaakt bij warme en ritmische aanraking, zelfs bij een massage die we aan onszelf geven. Als we onszelf mindful aanraken dan is dat eigenlijk een soort metta meditatie (meditatie op liefdevolle vriendelijkheid).

Laten we hopen dat we door nu afstand te bewaren elkaar spoedig weer kunnen omhelzen. Tot die tijd: zorg goed voor jezelf en voor elkaar.


Wat ik leerde in Portugal

Yoga op de kliffen aan de Portugese kust

Connect with Nature

Woorden kunnen niet omschrijven hoe bijzonder de afgelopen week is geweest. Vorige week mocht ik 9 gasten ontvangen op de Atlantic Lodge in Aljezur (Algarve, Portugal) voor de eerste Yoga & Lifestyle Retreat die ik daar organiseerde. Met dank aan het team van de Atlantic Lodge en mijn collega en chef kok Roel Verkaik zonder wie dit niet mogelijk was geweest. Het thema van de retreat was ‘Connect with Nature’.

Yoga wordt vaak gezien als de houdingen die we tijdens een yogales in groepsverband doen. Maar Yoga is veel meer dan dat; het is een levensvisie, een manier van leven. Het woord Yoga betekent verbinding: van lichaam en geest, van de mens met zichzelf, met elkaar en met de natuur en het leven. In deze week zijn we de verbinding met de natuur en onszelf aangegaan door middel van stilte wandelingen in de ongerepte en ruige natuur rondom Aljezur. Adem meditatie in een duinpan, tijdens zonsondergang op een klif en op een afgelegen rotsen strand aan de Atlantische zee. Yogasessies in de buitenlucht op het dakterras en aan het strand. Maar ook door te zwemmen en SUPpen in een Lagoon. Elke dag vertrokken we voor het ontbijt de natuur in om daar te wandelen, te zwemmen, een yogasessie te doen of te mediteren. En dat maakte veel los. Want wanneer je de natuur intrekt voel je hoe wij daar allemaal onderdeel van zijn. Als je dichter bij de natuur komt; kom je ook dichter bij jezelf. Bij de kern.

Alles wat we gedaan hebben tijdens deze retreat was een stuk bewustwording. Bewust worden van het lichaam door yogahoudingen en adem oefeningen; bewust worden van de geest door meditatie. Ook bewust genieten van voeding hoorde daarbij. Alle deelnemers hebben aan Intermittent Fasting gedaan in deze dagen en kregen elke dag twee heerlijke, uitgebreide, gezonde maaltijden geserveerd. De eerste maaltijd, de brunch, pas na onze wandeling, yogasessie en/of het zwemmen in de natuur. De tweede maaltijd aten we in de avond terwijl we de zon achter de bergen zagen verdwijnen. Helemaal volgens het ritme van de dag en de natuur. Overdag activiteit en in de avond met elkaar eten en praten, zonder afgeleid te zijn door televisie of computers. Dat waar ons lichaam en geest zich het beste bij voelen. Uiteindelijk draait alles om balans. Balans tussen activiteit en ontspanning; balans tussen Yang en Yin. En die balans hebben we opgezocht tijdens deze dagen in de Algarve.

Maar wat mij het meest raakte was de openheid van iedereen, de positieve energie en verbondenheid die ontstond in de groep. Het was voelbaar welk effect dat op ons allemaal had. En dat bracht mij de laatste dag tijdens onze afsluiting op het volgende verhaal:

Een liefdevolle vrouw, die voor iedereen goed was geweest, had aan het einde van haar leven nog één wens. “Voordat ik dood ga, wil ik graag zien hoe de hel en hoe de hemel er uit zien.” Haar wens werd vervuld… Ze werd door een engel meegenomen naar een mooie feestzaal. Er stonden lange tafels vol met heerlijk eten en drinken. Aan de tafels zaten mensen ellendig, chagrijnig en hongerig voor zich uit te staren. Waarom gedragen ze zich zo?’ vroeg de vrouw aan de engel. ‘Kijk naar hun armen,’ antwoordde de engel. Ze keek en zag dat bij eenieder aan de armen lange stokken om te eten bevestigd waren. Tot boven de ellebogen. Hierdoor konden de mensen hun armen niet buigen. Ze konden niets eten of drinken. Elke poging mislukte en de mensen raakten gefustreerd en ongelukkig. ‘Inderdaad, dit is de hel. Neem me weg van hier.’

De vrouw werd vervolgens naar de hemel gebracht. Opnieuw was er een mooie feestzaal. Er stonden lange tafels met heerlijk eten en drinken. Aan de tafels zaten vrolijke mensen. Ze lachten en zagen er gelukkig uit. Geen stokken aan de armen, veronderstel ik,’ zei de vrouw. Oh, jawel hoor’ zei de engel. ‘Kijk net als in de hel zijn de stokken tot boven de ellebogen bevestigd en kunnen ze hun armen niet buigen…
Maar kijk, hier hebben de mensen geleerd om elkaar te voeden…’

Gezondheid hangt van zoveel factoren af. Sociaal contact en verbondenheid is één van die onmisbare en o, zo belangrijke factoren. Een onderdeel waar ik niet bewust bij stil had gestaan van tevoren maar waar ik me zo bewust van ben geworden tijdens deze mooie en onvergetelijke dagen.

Namasté “het licht in mij groet het licht in jou”