De invloed van licht op je hormoonbalans

Toen ik begin 20 was vloog ik als stewardess bij de KLM een aantal jaren de wereld over. Geweldig om op die manier nieuwe landen en steden te mogen ontdekken. Maar na het eerste jaar kreeg ik slaapproblemen. Nooit eerder had ik moeite met slapen, maar het elke keer wisselen van tijdszone en daardoor een continue jetlag, maakte dat ik plotseling nachtenlang wakker lag. 

Wandelen als medicijn

Je denkt dat als je maar moe genoeg bent je op een bepaald moment wel kan slapen, maar dat gebeurde niet. Om wanhopig van te worden, en dat werd ik ook. De bedrijfsarts waar ik op gesprek ging adviseerde me om veel buiten te gaan wandelen. Ik kreeg een paar weken verlof en werd daarna een tijdje alleen ingeroosterd om binnen Europa te vliegen in plaats van naar andere continenten. Na een aantal weken kon ik weer ‘normaal’ slapen en begon ik me weer mezelf te voelen. Nog vaak denk ik terug aan dat advies om buiten te gaan wandelen. Het advies wat ik trouw opvolgde en wat me zo geholpen heeft. Slaapgebrek, en zeker voor langere tijd, heeft een grote negatieve impact op je welzijn en gezondheid en dat voelde ik aan alles.

Onze interne klok

Al onze weefsels en organen hebben een eigen klok die allemaal staan afgesteld op onze interne klok die gelijk loopt met het circadiaans ritme, een biologische ritme waarvan de cyclus één dag duurt. Alle biologische processen in ons lichaam verlopen volgens dat ritme en verstoring daarvan verstoort alle andere processen in je lichaam. Daglicht, voeding, beweging en sociale interactie zijn de belangrijkste externe factoren die jouw ritme synchroniseren met het 24-uurs dag-en nachtritme. Door het sterke effect van deze ‘zeitgebers’ op onze biologische klok zijn ze van grote invloed op onze gezondheid.

Onze biologische klok is onveranderd gebleven de afgelopen 10.000 jaar, maar onze omgeving is onherkenbaar veranderd. De zon komt op en gaat onder, maar hoeveel krijgen we daar nog van mee? De mate waarin we blootgesteld worden aan licht is vaak precies tegengesteld aan ons natuurlijke ritme en zet daarmee alles op zijn kop. Overdag zitten we het grootste gedeelte van de dag binnen en krijgen we te weinig licht. In de avond en nacht, als ons lichaam weer in een ruststand hoort te gaan, stellen we ons lichaam bloot aan blauw kunstlicht. Via beeldschermen van t.v, laptop, tablet of telefoon vertellen we ons lichaam dat het dag is waardoor er hele andere processen in gang worden gezet dan in de avond goed voor ons is. Dit veroorzaakt een sneeuwbaleffect van disbalans in je hormonen, slaap, herstel, spijsvertering, stofwisseling en energie.

Dosering van licht

Door te weinig natuurlijk daglicht overdag maar te veel kunstmatig licht in de avond en nacht verstoren we continue ons natuurlijke ritme waardoor je hormonen uit balans raken. Belangrijk is het verschil tussen je maximale blootstelling aan licht en het minimum. Hoe groter het verschil hoe beter. Een donkere kamer staat gelijk aan 0 Lux (eenheden licht); 20 minuten buiten op een zonnige dag bent geeft je ongeveer 30.000 lux. Een groot verschil dus tussen het licht en donker. Kom je buiten op een bewolkte dag dan is dat ± 5000-10.000 Lux, nog steeds een groot verschil met 0 lux in een compleet donkere slaapkamer. Ter vergelijking: een fel verlicht kantoor is maximaal 500-1000 Lux. Kom je die dag niet buiten en kijk je in de avond weer naar een beeldscherm dan draai je je ritme om en breng je alles uit balans. Hoe meer je overdag buiten doorbrengt hoe minder het negatieve effect van felle verlichting binnen in de avond.

Kijk eens naar jouw dosis natuurlijk licht gedurende de dag. Is de enige keer dat je de lucht ziet is als je van je werk naar huis rijdt, dan is de kans groot dat je te weinig natuurlijk daglicht krijgt. Probeer elke dag buiten tijd door te brengen, al is het maar een korte wandeling tijdens je pauze. En vermijd blauw licht in de avond en nacht. De app F.lux kan op elke pc, smartphone en tablet gratis gedownload worden en filtert in de avond het blauwe licht uit je beeldscherm. Nog beter is het die beeldschermen minimaal 2 uur voor het slapen gaan helemaal uit te zetten. De mogelijkheid om 24/7 online, bereikbaar te zijn en vermaakt te worden zorgt bij velen, zonder dat ze het weten, voor een digitale jetlag. 


Het geheim van je gelukkig voelen.

Iedereen heeft een optimaal persoonlijk levensritme. Het geheim van je gelukkig voelen zit in het vinden daarvan; het te erkennen en ernaar te leven.

Je levensritme als muziekstuk

Een levensritme is als een muziekstuk, opgebouwd uit verschillende beats. De natuurlijke beats van het leven zijn de dingen die we nodig hebben in het leven zoals: slapen, eten, sporten, leren, nieuwe vaardigheden ontwikkelen, verbinding, liefde, doelen en zingeving. En dan zijn er de door mensen gemaakte beats in het leven zoals: verwachtingen, regels, acties, oordelen en uitspraken. Het is aan ons de ruimte tussen de verschillende beats te kiezen. Net als bij muziek heeft iedereen zo zijn persoonlijke voorkeur. Waar de een klassieke muziek prefereert, houdt een ander van techno of hardrock. Bij iedereen past iets anders. Wij zijn de dirigenten van ons eigen leven en bepalen de muzieksoort en het tempo. We gunnen onszelf echter meestal maar weinig ruimte tussen alle verschillende beats of laten anderen het stokje overnemen. Geen tijd om stil te staan; geen tijd om op adem te komen.

Noodgedwongen in een ander ritme

Velen zitten momenteel noodgedwongen in een ander ritme. En dat kan positief of negatief uitvallen. De een is blij dat de wekker niet gezet hoeft te worden en geniet van meer vrijheid en minder gehaast. Een ander mist het contact met collega’s en vliegt thuis bijna letterlijk tegen de muren aan. Alleen thuis zitten of juist noodgedwongen met alle gezinsleden bij elkaar. Juist nu wordt voor velen duidelijk hoeveel impact jouw voormalige levensritme had op je gezondheid en geluk en hoe dat nu is. Zat je voor de lockdown in een fijn ritme wat paste bij jouw persoonlijke levensritme dan zal het nu zoeken zijn naar een nieuw ritme waar je je prettig bij voelt. Maar het kan ook zijn dat je voelt dat je nieuwe ritme veel beter bij je past. Deze periode is het moment om daar bij stil te staan en te herontdekken wat jouw gezonde levens-en werkritme is. Hoe kun je je leven na deze crisis indelen zodat het beter past bij jouw persoonlijke levensritme? Ga je namelijk te lang voorbij aan je eigen grenzen en behoeftes, dan doe je jezelf geweld aan en zal dit ten koste gaan van je gezondheid. 

Mijn persoonlijke ritme

Ook mijn ritme is veranderd sinds 16 maart. Door de maatregelen is de helft van mijn studio noodgedwongen gesloten. Geen Yoga-en Pilates lessen meer op het rooster; geen bedrijvigheid voor en na de lessen en in de Health Bar. Wel mag en kan ik nog personal training geven; op de voorgeschreven afstand van anderhalve meter. Een gedeelte van de yogalessen bieden we nu (live) online aan Nog nooit ben ik zo dankbaar geweest dat ik ‘mag’ en ‘kan’ werken. Het voelt als een voorrecht om dat nog te kunnen doen. Vanwege de dankbare reacties; de dagelijkse sociale interactie, maar ook omdat ik hierdoor in een bijna ‘normaal’ werkritme zit. Wat voor mij wel veranderd is, zijn de kortere werkdagen. Er zijn minder trainingen; geen groepslessen, workshops of presentaties en de Health Bar is gesloten. Die extra tijd gebruik ik om nieuwe ideeën uit te werken; recepten te testen, etc. Maar ook voor meer tijd thuis.

Nieuwe rituelen

Zo zijn mijn 14-jarige dochter en ik gestart om om de dag samen hard te lopen. Momenten die ik koester: samen genieten van de natuur, de buitenlucht en elkaars gezelschap. Tussendoor stil staan en genieten van jonge eendjes in de sloot, een bijzondere bloem of het mooie uitzicht. Want we hebben alle tijd en er is geen haast. En zo zijn er meer nieuwe thuisrituelen die ik koester; de spelletjesavonden van de kinderen waarbij er veel gelachen wordt. De avonden in de keuken waarop ze wafels, pannenkoeken, taarten en de lekkerste smoothies maken (en een grote puinhoop van de keuken maken; dat dan weer wel)

En mijn persoonlijke nieuwe ritueel; minimaal 4 ochtenden in de week heb/neem ik de rust en tijd voor mijn eigen yoga practice. Direct na het opstaan ga ik mijn mat op. Daar start ik de dag met een openingsmantra, bedenk minimaal 3 dingen waar ik dankbaar voor ben, doe mijn persoonlijke Ashtanga Yoga practice en sluit weer af met een mantra.

Word de dirigent van je eigen leven

Wat zal ik blij zijn wanneer de maatregelen versoepeld worden en de studio weer een en al bedrijvigheid is. Maar deze periode heeft mij een aantal nieuwe inzichten gebracht. Een (ver)nieuw(d) levensritme waar ik nog gelukkiger van wordt; met nieuwe beats en meer ruimte tussen de beats.

Voel je vrij om ook jouw optimale levensritme te ontdekken en daarvoor te kiezen. Hoe gaf jij je leven vorm; volgde je je eigen ritme of dat van anderen? Hoe doe je dat nu en hoe wil je dat in de toekomst doen? Word de dirigent van je eigen leven. Ervaar het leven verfrist en vernieuwd. Dat betekent: niet in het verleden leven, niet bang zijn voor verandering en het avontuur niet vermijden. En laat ruimte tussen de beats in je leven! De Kosmos beweegt en verandert de hele tijd, jij kan hetzelfde doen.