Iemand vroeg om mijn mening. Deze persoon sloeg al geruime tijd het ontbijt over, voelde zich daar aanvankelijk goed bij en was als bonus een paar kilo lichaamsvet verloren. Tot hij zich op een ochtend bij een sportieve activiteit licht in het hoofd voelde en een soort wegtrekker kreeg. Een goed bedoelende vriendin gaf daarop het advies om vooral wat te eten direct na het ontwaken. Want die wegtrekker werd vast door het niet-eten veroorzaakt. Zo gezegd; zo gedaan en vanaf dat moment werd er weer vroeg in de ochtend ontbeten met een paar boterhammen. Mij werd gevraagd of ik toch ook niet dacht dat dat misschien beter was. 

“Maar ik eet helemaal geen suiker.”

Voorzichtig opperde ik dat die wegtrekker (en lage bloedsuikerspiegel) misschien het gevolg was van een verhoogde bloedsuikerspiegel de avond ervoor. Daarop kreeg ik het antwoord wat vaak wordt gegeven: “Ik eet helemaal geen suiker. Koek, snoep, ijs; dat is aan mij helemaal niet besteed”. En dit is precies de denkfout die velen maken. Suiker wordt vaak nog gezien als de witte kristalsuiker waarvan men weet dat het in gebak of snoep zit. Vervolgens wordt er van alles gegeten en gedronken waar verborgen suikers in zitten. Want hoewel koekjes, snoep en desserts voor de hand liggen, voor de meesten komt het grootste deel van hun suikerinname uit voeding waarvan men niet beseft dat het suiker bevat. Het probleem zit m niet in die ene verjaardagstaart of dat ijsje op een zomerse dag. Het probleem, voor je gezondheid, zit ‘m in alle verborgen suikers die een vast onderdeel zijn van onze dagelijkse voeding.

Gezond Imago

Sommige voedingsmiddelen hebben een gezond of natuurlijk imago maar zijn dat totaal niet. Voedselproducenten hebben een hele mooie tactiek om iets in de markt te zetten op een manier waarop het lijkt dat ze goed voor je zijn. Vetvrij of glutenvrij zijn daar mooi voorbeelden van. Het lijkt gezond(er) door iets wat er niet in zit zoals vet of gluten. Maar de verandering in smaak wordt bijna altijd gecompenseerd door toevoeging van meer suiker. En dat wordt er uiteraard niet bij vermeld. Als je iets koopt waar een etiket op zit; lees het etiket! Er zijn talloze woorden die duiden op toegevoegde suikers zoals sucrose, dextrose, maltose, glucosestroop en bruine rijstsiroop. Maar ook zoetstoffen zijn verraderlijk. Dat lijkt leuk doordat een product minder calorieën bevat; maar je lijf reageert hetzelfde op zoetstof als op suiker; namelijk door je bloedsuikerspiegel omhoog te jagen en insuline te produceren. Granen en graanproducten? De meesten zitten boordevol suiker. Gedroogd fruit, zoals dadels, vijgen en rozijnen? Ook een bron waarvan veel mensen zich niet realiseren hoeveel suiker die bevatten. Zelfs salades uit de supermarkt zitten er vol mee. Muesli, muesli repen, ‘gezonde’ koeken; allemaal suikerbommetjes. Soepen, pastasauzen, barbecue sauzen; saladedressings….. zelfs dingen als frites en sushirijst, waarvan je nooit verwacht dat ze suiker bevatten. En vergeet vooral de drankjes niet; fruitsap, yoghurtdrankjes, frisdrank, alcohol, allemaal veel suikers. Ik heb het al zo vaak meegemaakt dat iemand  dagelijks wijn of bier drinkt en tegelijk beweert (en daar ook van overtuigd is) dat zijn of haar voeding geen suikers bevat . Suiker in drank is waarschijnlijk voor veel mensen, zonder dat ze het weten, de grootste boosdoener voor zowel hun gewicht als gezondheid. Een glas rode wijn bevat al één klontje suiker; een glas witte wijn anderhalf. Vitaminewater; ook een instinker; 7 klontjes. Liever wat meer energie? Wat dacht je van een Red Bull met 8 klontjes of een klassieke cola met 10 klontjes. Mijn advies; drink met mate! Niet alleen alcohol maar ook andere drankjes waarvan je soms niet in de gaten hebt hoeveel suiker je drinkt. En zoals gezegd; light drankjes zijn niet de oplossing. Je lichaam is niet om de tuin te leiden met lege calorieën.

Afkicken van je suikergewoonte?

Suiker is de geprefereerde vorm van energie van het lichaam en de belangrijkste vorm van energie die de bloed-hersenbarrière passeert. (De andere is ketonen.) Wanneer we suiker eten, geven onze hersenen chemische beloningen af, zoals de neurotransmitter dopamine. Dat is de reden waarom mensen soms het gevoel hebben dat ze verslaafd zijn aan suiker. Dat kan het heel moeilijk maken om minder suiker te gebruiken. Ik ken meerdere mensen die afkickverschijnselen krijgen wanneer ze dat doen. De eerste stap is om je bewust je worden van je suikerinname. Houdt eens een aantal dagen in een voedingsapp bij wat je eet en drinkt en kijkt naar de suikers in je dagelijkse voeding. Voor veel mensen is het tijdelijk bijhouden van een voedsellogboek in een app een eye-opener die veel inzicht geeft. Veelgebruikte apps zijn Yazio of MyfitnessPall. Het geeft een overzicht van wat je eet en laat weten hoeveel suikers je in de loop van de dag binnenkrijgt.

Haal daarnaast triggerfoods uit je huis. Als je weet welke voedingsmiddelen echt heel veel suiker bevatten en onweerstaanbaar voor je zijn zorg dan dat ze niet binnen handbereik zijn. Het einddoel is dat je weer gevoeliger wordt voor zoetheid, zodat je er niet zoveel van nodig hebt. Ik ken mensen die scheppen zoetstof door hun kwark doen. Die mensen hebben zichzelf ongevoelig gemaakt voor zoetigheid. Door daar van af te kicken ervaar je, als je iets zoets eet, het uiteindelijk ook weer als echt zoet. Die resensibilisatie helpt ook om het verlangen naar zoetheid en daarmee je verlangen naar suiker te minderen.

Is suiker vergif?

Belangrijk is het om het verschil tussen suikers en koolhydraten te begrijpen. Gewone witte (tafel)suiker bestaat voor 100% uit glucose. Glucose is scheikundig gezien een eenvoudige suiker. Naast glucose zijn er ook nog heel veel andere soorten suiker. Al die suikers hebben een andere naam en scheikundig gezien hebben ze allemaal een andere samenstelling. Je kan het zo zien: koolhydraten zijn als auto’s. Een ‘auto’ is een verzamelnaam voor ontzettend veel vierwielige wagens met een stuur. Elke type auto, bijvoorbeeld een race-auto of een oldtimer, heeft zijn eigen kwaliteit. Zo is glucose een eenvoudige suiker die heel snel wordt opgenomen door het lichaam; een soort race-auto. Maar je hebt bijvoorbeeld ook polysacchariden (lees: oldtimers), wat ingewikkelde suikers zijn die langzaam en soms maar deels door het lichaam worden opgenomen. Elke auto heeft zijn eigen kwaliteit. En voor elk moment is een andere auto geschikter. Koolhydraten in voedingsmiddelen worden na consumptie uiteindelijk allemaal afgebroken tot suikers. De samenstelling van de types suiker zijn echter verschillend en wat een product nog meer bevat (vezels, vetten, eiwitten, etc) bepaalt hoe je lichaam er op reageert. Bewerkte graanproducten bijvoorbeeld (zoals pasta en brood) zorgen voor een snelle en sterke stijging van je bloedsuikerspiegel. Terwijl groenten en fruit ook koolhydraten bevatten maar door alles wat er omheen zit laten die je bloedsuikerspiegel niet zo heftig pieken (tenzij je er sap van maakt; dan is het effect weer anders)

Het vergif zit in het té veel suiker eten, terwijl je het niet nodig hebt. Bijvoorbeeld als je weinig beweegt, of als je er meer van eet dan nodig. En dan gaat het vooral om de geraffineerde suikers; de snelle (race) suikers die in grote hoeveelheden in voeding aanwezig zijn . Deze suikers worden snel opgenomen in je bloed. Daardoor stijgt het suikergehalte in je bloed te snel, waarop je lichaam insuline aan gaat maken om de suikers uit je bloed te halen. Vervolgens daalt het suikergehalte in je bloed weer heel snel. Gevolg? Je kan je heel moe voelen en hebt last van een energiedip. Een ander gevolg van te veel insuline aanmaken is de opslag van overtollig lichaamsvet.

Niet alle suikers zijn per definitie slecht. Helemaal niet zelfs. Je lichaam haalt het eenvoudigst en snelst energie uit suiker. Heel belangrijk bijvoorbeeld als je op hoge intensiteit aan het sporten bent of een sprintje moet trekken. Maar de meesten van ons krijgen dagelijks een overload aan suikers binnen terwijl die helemaal niet nodig zijn en meer kwaad dan goed doen.