Is Intermittent Fasting gezonder?

Afgelopen week kreeg ik via Instagram bijna gelijktijdig twee lees-en luistertips doorgestuurd via twee verschillende vriendinnen. De één was de podcast ‘Is Intermittent Fasting gezonder?’ met hoogleraar Sander Kersten. De ander het boek ‘Body Mind Spirit’ van psycholoog en medisch antropoloog Alberto Villoldo.   Waar de één terughoudend en voorzichtig is met uitspraken, is de ander lyrisch over Intermittent Fasting.

Voor of tegen?

Het lijkt soms wel of er met dit soort onderwerpen maar twee mogelijkheden zijn; je bent voor of tegen. Mensen willen graag horen of iets ‘werkt’ of niet. Of iets gezond is of niet. Maar zo zwart-wit is het leven niet. Alles draait om de context. Niet voor niks schreef ik een heel boek over Intermittent Fasting. Omdat er zo ontzettend veel over te vertellen valt.

Waarom het ‘niet zou werken’.

Tegenstanders van Intermittent Fasting die zeggen dat het ‘niet zou werken’ geven bijna altijd als argument dat het gewichtsverlies dat optreedt alleen maar een gevolg is van het calorietekort. Ja, duuuh; uiteraard is dat zo. Dat is geen ‘Rocket Science’. Welk dieet je ook volgt; uiteindelijk ga je alleen gewicht verliezen als je over een week genomen in een calorietekort zit. Het voordeel echter van IF ten opzichte van andere methodes is dat het veel makkelijker is vol te houden. In plaats van een dieet waarbij je elke dag op moet letten op wat en hoeveel je eet, draait het hier alleen om wanneer je eet. Pas je de laagcalorische vastendagen toe dan hoef je alleen op de 2 vastendagen te letten op de hoeveelheden die je eet. Dat is vele malen makkelijker dan elke dag opletten en bijhouden wat je eet.

Ook beweren critici vaak dat alle positieve gezondheidseffecten ten gevolge van het vasten alleen maar een gevolg zijn van het gewichtsverlies dat optreedt. Maar dat is veel te kort door de bocht. In mijn boek vertel ik uitgebreid over alle gezondheidsvoordelen en het hoe en waarom. Maar op één ervan wil ik wat dieper in gaan in dit blog.

Eerste hulp bij darmklachten

Bij mensen met darmklachten heb ik ontelbare keren verbetering gezien nadat ze startten met Intermittent Fasting. Het is nu eenmaal een belasting voor onze spijsvertering, darmen en immuunsysteem als er voedsel moet worden verwerkt. Continue aanvoer van voedsel verstoort onder andere de ‘Migrating Motor Complex’. Het migrerende motorcomplex is een duidelijk patroon van elektromechanische activiteit in de gladde spieren van het maagdarmkanaal tijdens de periodes tussen de maaltijden. Deze vervult een ‘huishoudelijke’ rol in je darmen en veegt resterend onverteerd materiaal door de spijsverteringsbuis. 

Deze schoonmaker van je darmen wordt ongeveer 2 uur na een maaltijd actief en doet alleen zijn werk als niemand hem in de weg loopt. Een schoonmaakronde duurt ongeveer 2 uur en zodra er maar iets van voeding, hoe klein ook, binnen komt wordt het systeem geblokkeerd en de schoonmaakactie gestaakt. Door je te beperken tot 3 eetmomenten per dag (en dus geen tussendoortjes te eten of te drinken; ook sap of een cappuccino verstoren dit proces) en dit binnen een ‘Eating Window’ te doen geef je je lichaam de tijd om op te ruimen. Dit komt niet alleen je darmen maar je gehele lichaam ten goede.

Intermittent Fasting gaat niet alleen maar over gewichtsverlies; het heeft zoveel gezondheidsvoordelen. Het is niet zomaar een nieuwe dieet hype; het is onze natuurlijke manier van eten die velen van ons in de huidige maatschappij verleerd zijn of, in veel gevallen, afgeleerd hebben.

http://www.nature.com/articles/nrgastro.2012.57
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0064777

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5137267/

https://www.bol.com/nl/f/intermittent-fasting/9200000115140335/


Waarom afstand bewaren slecht voor je gezondheid is

En opeens is er dat nieuwe woord: ‘de -anderhalve –meter- maatschappij’. De wereld is in korte tijd drastisch veranderd. Om als groep gezond te blijven en te voorkomen dat ouderen en zwakkeren ziek worden moeten we afstand bewaren. Waar het eerst nog moeilijk was om geen hand te geven zijn we in korte tijd gewend aan meer afstand houden tot iedereen. In de supermarkt leidt het nog tot lachwekkende taferelen waar het lijkt of we een ‘winkelkarretjes-dans’ uitvoeren. Op andere momenten voelt het vreemd, verwarrend en soms pijnlijk. Zoals op de momenten waarbij we familie en geliefden op een afstand moeten houden; een jarige door een raam toezingen; wanneer een kleindochter haar oma niet kan knuffelen en je je beste vriendin alleen vanaf een afstand kunt spreken. We weten dat het een groter doel dient, maar het gaat zo tegen onze natuur in.

Aanraking is een onmisbaar onderdeel in onze relaties. Dat geldt ook voor de relatie die we met onszelf hebben. Als we bijvoorbeeld een hand op ons hart leggen ontstaat er voor de meeste mensen een gevoel van koestering en geruststelling. Afgelopen week zag ik op televisie een item over hoe steeds meer mensen door deze crisis gevoelens van stress, angst en depressiviteit hebben en behoefte hebben aan geestelijke bijstand. Opvallend was dat vooral alleenstaanden het moeilijk hebben.  We kunnen namelijk niet zonder contact. Oxytocine, ook wel het knuffelhormoon genoemd, speelt daar een grote rol in. Dit ‘bindingshormoon’ heeft een aantal hele belangrijke gezondheidseffecten:

  • het vermindert stress en onrust 
  • leidt tot ontspanning
  • verbetert groepsgevoel en samenwerking
  • verhoogt eigenwaarde en vertrouwen
  • zorgt voor een gevoel van tevredenheid
  • verlaagt de bloeddruk
  •  leidt tot een effectievere spijsvertering

Oxytocine wordt vooral aangemaakt door huid-op-huid contact zoals bij knuffelen, aanraking, vrijen of massage.  Maar wanneer je alleen bent en op anderhalve meter afstand van iedereen moet blijven; hoe kom je dan aan je dosis oxytocine?

Oogcontact en complimenten

Naast aanrakingen kan gelukkig ook oogcontact en een oprecht compliment iemand voorzien van een boost oxytocine. Kijk iemand dus eens wat langer (van een afstand) in de ogen en geef een oprecht compliment. Een mooier cadeau kan je niet geven!

Contact met dieren

Oxytocine komt niet alleen vrij door contact met een medemens. Ook knuffelen met een (huis)dier werkt!

Muziek

Wanneer je naar muziek luistert komt er naast oxytocine ook dopamine vrij; een ander gelukshormoon. Samen naar muziek luisteren zorgt ook voor een gevoel van verbinding. Op zoek naar ontspanning? Mijn lieve vrienden Gwen en Harry van Spirit Connection maakten speciaal voor deze periode een meditatie download die gratis te verkrijgen is. Deze is net gelanceerd en voor iedereen beschikbaar in Soundcloud of als download in CD kwaliteit of MP3. https://spiritconnection.nl/oplossen-landscape-of-sound-meditatie-streaming-en-download/

Zelfmassage

Oxytocine wordt aangemaakt bij warme en ritmische aanraking, zelfs bij een massage die we aan onszelf geven. Als we onszelf mindful aanraken dan is dat eigenlijk een soort metta meditatie (meditatie op liefdevolle vriendelijkheid).

Laten we hopen dat we door nu afstand te bewaren elkaar spoedig weer kunnen omhelzen. Tot die tijd: zorg goed voor jezelf en voor elkaar.


De positieve gevolgen van een Lockdown

“In iedere verandering verbergen zich duizenden mogelijkheden”

En toen stond de wereld steeds een stukje verder stil. Zondag 16 maart moesten na de theaters, zwembaden en bioscopen ook horeca, sport-en fitnessclubs en sauna’s hun deuren sluiten. Alle scholen volgden. Stukje bij beetje werden meer en meer plekken waar ons sociale leven zich afspeelt gesloten.  Wat mij vooral opvalt en in veel gevallen ontroert zijn alle positieve acties en initiatieven die ontstaan. Hoe creatief mensen zijn in hun oplossingen anderen te helpen en er met elkaar wat van te maken. En hoe dat op één lijn staat met de yoga levenswijze.

Verbinding

Yoga gaat om verbinding; met jezelf, anderen en je omgeving. En dat is wat ik op dit moment zo sterk om me heen zien en voel gebeuren. Men voelt zich meer dan ooit verbonden met elkaar en de verbinding komt op de meest creatieve en mooie manieren tot stand. En dat ontroert me; raakt me.

  • Een grote, stoere kerel die boodschappen brengt bij ouderen in zijn buurt en dan naast de spullen van het boodschappenlijstje een extra puddingbroodje erbij doet.
  • Alle Yoga docentes die online lessen geven en hoe dankbaar dat ontvangen wordt. 
  • De actie ‘Support Your Locals” en iedereen die daar gehoor aan geeft om ondernemers te steunen daar waar het nu zo nodig is.
  • Een jonge jongen die als bijbaantje in een restaurant werkt en zijn werkgever een bericht stuurt dat hij zich als vrijwilliger aanbiedt om maaltijden rond te brengen.
  • Een jarige die vanaf een afstand op de stoep toegezongen wordt door familieleden

Doordat we gedwongen zijn meer thuis te blijven, niet meer naar andere landen kunnen reizen en ons minder verplaatsen  krijgt de aarde en de natuur wat meer rust. Minder luchtvervuiling; schoner water; de aarde haalt opgelucht adem. En we realiseren ons nog beter hoe alles in verbinding staat met elkaar. Niet alleen wij als mensen, maar ook wij mensen met de rest van de natuur. En hoe we alleen deze situatie door kunnen komen door voor elkaar te zorgen en met elkaar samen te werken in verbinding.

Hier en Nu

Yoga gaat ook over het streven naar volledig aanwezig zijn in het hier en nu. Veel van onze acties en plannen zijn gericht op de toekomst. Maar nooit, hoe goed je ook plant, kun je chaos uitbannen. Zo zit het universum in elkaar. We willen graag de chaos voor zijn, maar dat lukt je nooit, hoe goed je ook plant. We kunnen alleen overleven door ons aan te passen aan de omstandigheden. Darwin zei: “Niet de sterkste of de meest intelligente overleven, maar diegene die zich het beste kunnen aanpassen aan veranderingen“. Dit is hét moment om onze flexibiliteit te trainen. Hoe gaan we met de uitdagingen om?

Tot slot; de Niyama’s

In mijn vorige blog schreef ik over het 8-voudige pad van Yoga en een van de Yama’s: Ahimsa. Na de Yama’s volgen de 5 Niyama’s:

  • Saucha: zuiverheid. Reiniging van het lichaam. Actueler dan ooit. Als maatschappij zorgen we voor elkaar door op onze eigen hygiëne te letten.
  • Samtosa: tevredenheid. We realiseren ons weer hoe bevoorrecht we eigenlijk zijn door de vrijheid waar normaal gesproken in leven. Na deze periode, of wellicht nu al, zullen velen alles meer gaan waarderen
  • Tapas: inzet. Onze creativiteit wordt op de proef gesteld. Nog nooit heb ik zoveel mooie initiatieven gezien en zie ik hoe men zich inzet voor anderen en de maatschappij
  • Svadhyaya: zelfonderzoek. We zijn gedwongen naar onszelf te kijken en hoe we met elkaar en de wereld omgaan. Voor velen zal deze periode ook zeker het moment zijn om stil te staan bij hoe je je leven leidt.
  • Ishvara pranidhana: overgave, toewijding. Al die mensen die anderen helpen zoals artsen, verpleging, maar ook alle andere mensen die iets voor hun medemens of de natuur doen. Alles gebeurt met zoveel overgave en toewijding……..

Het ontroert me en raakt me om al die mooie acties te zien. En ik realiseerde me hoeveel mensen aan yoga doen zonder het zelf te weten.


Hoe Yoga een volgend virus kan voorkomen

In de Westerse Maatschappij denken velen bij het woord Yoga aan de fysieke houdingen; de lichamelijke oefeningen. Dat is echter maar een klein onderdeel van Yoga, wat een levenswijze is. Oorspronkelijk was het doel van de lichamelijke oefeningen om langere tijd in een bepaalde houding te kunnen zitten bij meditatie. De houdingen dienden een hoger doel, namelijk mediteren. Het doel van yoga is niet een sterk en flexibel lichaam, maar een sterke en flexibele geest.

Verbinding

Yoga betekent ‘verenigen’ of ‘verbinden’. Met het moment, je omgeving, je binnenwereld en anderen. Verbinding.  Een Yoga levenswijze bestaat uit acht onderdelen; ook wel het 8-voudige pad genoemd. Deze is gebaseerd op de Yoga Sutra’s van Patanjali en bestaat uit de volgende onderdelen:

  • Yama : richtlijnen voor een zuiver geweten
  • Niyama : voorschriften 
  • Asana: houdingen
  • Pranayama: levensenergie waarbij de adem een belangrijk hulpmiddel is
  • Pratyahara: controle over de zintuigen door met de aandacht naar binnen te keren.
  • Dharana: concentratie
  • Dhyana: meditatie
  • Samadhi: de vierde bewustzijnstoestand naast wakker zijn, slapen en dromen. Een soort trance, maar volledig ‘bij’.

De Asana’s, de houdingen, zijn maar één van de zeven onderdelen. Yoga is niet compleet zonder alle andere onderdelen; ze horen bij elkaar en zijn allemaal even belangrijk. Zonder de andere zeven onderdelen zijn de houdingen niks meer dan een fysieke workout. 

Ahimsa

Het eerste onderdeel op het 8-voudige pad zijn de Yama’s; 5 richtlijnen voor een zuiver geweten. De eerste Yama is Ahimsa en betekent geen schade aanrichten of geweld gebruiken; niet tegen andere levende wezens of de wereld maar ook jezelf geen geweld aandoen. En dit is actueler dan ooit. De vreselijke gevolgen van het Corona Virus voor de hele wereld zet mensen aan het denken. Het is een wake-up call. En ook al worden de steeds harder klinkende geluiden door sommigen weggewuifd; de geluiden zullen steeds duidelijker worden en uiteindelijk gehoord worden. Omdat men wel zal moeten.

Wanneer we de wereld om ons heen en andere levende wezens geweld aan doen, doen we uiteindelijk onszelf geweld aan. Alles staat namelijk in verbinding met elkaar. Een mooiere en gezondere wereld begint écht bij jezelf. Hieronder een gedeelte uit een blog van Mark Kulsdom, mede-oprichter en directeur van The Weedburger:

Een half jaar geleden, zat het virus nog veilig opgeborgen in een vleermuis, die ergens in een grot in de omgeving van Wuhan ondersteboven een middagdutje hield. Dat virus kwam vrij toen mensen de diertjes vingen en aanboden op de vleesmarkt in Wuhan. Die vleesmarkten die alleen maar kunnen bestaan, omdat dieren nog steeds vogelvrij zijn, maar niet in de positieve betekenis van dat woord. Vogelvrij, omdat mensen met ze kunnen doen wat ze willen, geheel in de wet ingebed. De afhandeling van de varkenspest die vorig jaar in China heeft huisgehouden is daar een treurig voorbeeld van. Voor wie de foto’s niet heeft gezien, ga er ook niet naar op zoek. Niemand wil op z’n netvlies hebben staan waartoe mensen in staat zijn als het om dierenleed gaat.

Vlees eten is een persoonlijke keuze. Dit hoor je mensen vaak zeggen. Feitelijk is die persoonlijke keuze van het slachten van dieren naar gelieve, nu dus de oorzaak dat dit virus op de mens is overgesprongen. En ja, in China leven mensen dicht op elkaar, ook met dieren, maar dat is niet de reden en zeker geen vrijbrief om dieren te blijven eten want ook Sars, Ebola, hondsdolheid, Mond- en-klauwzeer, Marburgvirus en Q-koorts, zijn ontstaan door de consumptie van dieren en blijven (en worden opnieuw) een gevaar voor de mens, zolang we doorgaan met die achterhaalde, onethische, onverantwoorde en misdadige industrie die miljarden levende dieren de dood injaagt.

Dit virus is een kans. We moeten het gaan zien als kans. Het zal onze laatste kans kunnen zijn. Hoe startten we de economie weer op, zodra deze dreiging is geweken? Dringt het besef door dat alles verbonden is met elkaar en dat radicale verandering mogelijk is? Dat er heiligere dingen zijn dan de economie? Namelijk het leven zelf? Want dat is het. Het leven IS heilig. Al het leven. De oceanen, de bossen, de dieren en de mensen.

M. Kulsdom

Vanwege de Corona crisis zal ik deze tijd extra blogs schrijven. Woensdag plaats ik het vervolg op dit blog, namelijk over hoe deze tijd ons dichter bij de Niyama’s brengt en waarom meer mensen Yoga beoefenen zonder het zelf te weten.

Namasté


Wat we kunnen leren van het Corona Virus.

Je kunt er niet meer omheen; het Corona Virus heeft de hele wereld in zijn greep. Interessant om te zien hoe verschillend mensen op deze situatie reageren. Met name de ‘hamsteractie’ zegt veel over wat mensen voelen, denken en waar ze bang voor zijn. Want dat er angst is, is een feit. Angst om controle te verliezen over de situatie, voor het onbekende, een dierbare te verliezen, zelf ziek te worden, baan of bedrijf te verliezen maar blijkbaar dus ook om zonder wc-papier te zitten.  😉

Van mijn vrienden bij de plaatselijke natuurvoedingswinkel hoorde ik dat ook de potjes met vitamine C niet aan te slepen zijn. Natuurlijk probeert iedereen op zijn manier grip op deze ongrijpbare situatie te krijgen en willen we ziek worden te allen tijde voorkomen. Aangezien er (nog) geen vaccinaties of antivirale medicijnen zijn is een goed functionerend immuunsysteem de beste bescherming tegen het coronavirus.  Uiteraard zijn er veel natuurlijke stoffen die de immuniteit ondersteunen en de weerstand tegen het COVID-19 coronavirus en andere virussen kunnen verhogen. Maar een goede afweer is geen kwestie van een ‘quick fix’ en komt niet uit een pil.

Als je wil dat kruiden, supplementen of andere stoffen goed werken zul je de onderliggende oorzaken van een verzwakte afweer eerst weg moeten nemen. Het immuunsysteem wordt beïnvloed door je voeding, leefstijl en mindset. Stress, medicijnen, een verstoorde darmflora, overgewicht, een gebrek aan voedingsstoffen, slaapgebrek, een verstoord bioritme; allemaal factoren die de weerstand verzwakken. Een goede afweer is dan ook iets waar je altijd aan wil werken; niet alleen als er een virus dreigt. Omdat het nooit te laat is daar mee te starten deel ik vandaag met jullie mijn 6 belangrijkste’ life hacks’ ter versterking van het immuunsysteem.

KOU

Start de dag met een koude douche. Een van mijn leermeesters en tevens een van mijn grootste inspiratiebronnen is Wim Hof. Hij heeft wetenschappelijk aangetoond dat we door middel van koude training, ademoefeningen en meditatie ons autonome zenuwstelsel en ons immuunsysteem kunnen beïnvloeden. Door regelmatig je lichaam bloot te stellen aan kou creeër je een sterkere weerstand. Daarnaast verhoogt het je energieniveau, brengt het lichaam en geest beter in balans en verbetert het je bloedcirculatie en lymfesysteemcirculatie. In onderstaand filmpje van Wim Hof wordt heel duidelijk uitgelegd hoe het immuunsysteem en de Wim Hof methode werkt

VOEDING

Eat or drink your veggies! Vergeet niet dat het immuunsysteem zich grotendeels in je darmen en darmflora bevindt. Houd deze gezond door het grootste gedeelte van je dagelijkse voeding te laten bestaan uit groenten, rauwkost, paddenstoelen en vruchten. En inderdaad: vitamine C is heel belangrijk. Een tekort daaraan kan leiden tot een niet goed werkend immuunsysteem. In tegenstelling tot wat veel mensen denken bevatten groene bladgroenten veel meer vitamine C dan sinaasappels. Andere belangrijke voedingsstoffen zijn vitamine D, zink en omega 3.

STRESSBEHEERSING

Stress heeft van alle leefstijlfactoren de grootste negatieve impact op je gezondheid en immuunsysteem. Zorg voor voldoende stress reducerende bezigheden zoals yoga, meditatie, mindfulness, ademoefeningen, sauna, massage of een wandeling door de natuur.

INTERMITTENT FASTING

Naast goede voeding kun je je immuunsysteem versterken door geregeld een langere periode niet te eten. Door te vasten ‘reset’ je je lichaam en zorg je voor een soort grote schoonmaak in je systeem. Wanneer je lichaam even niet bezig hoeft te zijn met het verwerken van voeding gaat het zich richten op herstelwerkzaamheden zoals het repareren van cellen, het uitbalanceren van je hormoonhuishouding en het activeren van mechanismes die je helpen om gezond en fit te worden en/of blijven.

In mijn boek ‘Intermittent Fasting’ kun je alles over deze methode lezen en hoe je dit kan integreren in jouw leven.

PLANTPHARMACY

Snelle replica van het virus kan worden afgeremd met natuurlijke virusbestrijders. Een veelbelovende antivirale stof is Astragalus Membranaceus; een adaptogeen Chinees kruid. Daarnaast kunnen antivirale middelen zoals Allium Sativum (knoflook), Sambucus (vlier), en Cordyceps (medicinale paddenstoel) worden ingezet.

Curam van Anima Mundi is een kruidenelixer op basis van kurkuma. Dit vloeibare goud behoort tot de meest antioxidant- en vitamine C-rijke ‘superfoods’ ter wereld. Dit kurkuma elixer ondersteunt je immuunsysteem en bevat een kruiden extract op basis van: kurkuma wortel, camu Camu Schil, amla schil, mangosteen schil, rama tulsi blad en bloem, zwarte peper, Ylang Ylang bloem olie, citroenschil. Verkrijgbaar in de Health Bar van mijn studio 

Zowel Chaga als Reishi zijn medicinale paddenstoelen die je immuunsysteem ondersteunen en versterken. In onze Health Bar kun je zowel een Chaga als Reishi Latte drinken. Ook verkopen wij deze in poedervorm zodat je thuis koffie of thee ervan kunt zetten. 

SLAAP

In mijn vorige blogs schreef ik al over het belang van een goede nachtrust. Na een week slecht slapen, werkt je immuunsysteem al minder goed. Een uur te weinig slaap kan al voor problemen zorgen, zo blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Washington School of Medicine.

Zorg goed voor jezelf en voor elkaar!


Hoe paddenstoelen koffie je van je cafeïne verslaving af kan helpen

Vlakbij mijn studio zit een koffiebranderij. Vele vroege ochtenden als ik de sleutel in het slot van de voordeur van mijn studio wacht ik even om de geur van hun vers gebrande bonen op te kunnen snuiven.  Bij het openmaken van een zak koffiebonen inhaleer ik meerdere keren de lucht die vrijkomt. Een goed gezette espresso, cappuccino, latte of koffie; ik kan er ontzettend van genieten. De geur, de smaak, de beleving. 

Waarom cafeïne je slaap verstoort

Helaas merk ik duidelijk het effect van cafeïne op mijn slaapkwaliteit. Dit is heel logisch en werkt voor de meesten zo. Bij het ontwaken start je lichaam met het aanmaken van de stof adenosine. Hoe langer je wakker bent, hoe hoger de adenosine stijging in onze hersenen. Die ‘slaapdruk’ zorgt ervoor dat je na een bepaalde tijd slaapsignalen krijgt, moe wordt en in slaap kan vallen. Cafeïne blokkeert de receptoren voor adenosine en daarmee het slaapsignaal. Het voordeel is dat cafeïne zorgt dat je je alert en wakker voelt, ondanks de grote hoeveelheden adenosine. Het nadeel is dat cafeïne, net als drugs of medicijnen, een halfwaardetijd heeft. Dat is de tijd die je lichaam nodig heeft om de concentratie van een stof te halveren. Cafeïne heeft een halfwaardetijd van 5-7 uur.  Drink je om 16.00 een kop koffie, dan is 50% van de cafeïne om 22.00 nog actief. Daardoor val je moeilijker in slaap en gaat je slaapkwaliteit achteruit.

Om mijn slaapkwaliteit te optimaliseren stopte ik een paar weken geleden met het drinken van koffie na 16.00. Direct voelde ik de positieve effecten daarvan op mijn slaap en energie. Maar ook ging ik langzaam maar zeker meer koffie drinken. Tijd dus om de inname van mijn geliefde cafeïne weer wat te minderen of even te stoppen. Ik geef eerlijk toe dat ik dat normaal best lastig vindt. Tot deze week! Want……..tadada……. daar was opeens Chaga koffie! Een geschenk uit de hemel als je het mij vraagt. Ik ben er helemaal mee in mijn nopjes en heb een echte ‘Chaga-crush’. Wat het is? Het woord ‘Chaga’ is afkomstig van het Russische woord voor paddenstoel. Ik drink tegenwoordig dus paddo-koffie. En nee; (want die vraag kreeg ik al van de week) daar ga je niet van hallucineren. Chaga is, net als bijvoorbeeld Reishi en Lion’s Mane, een adaptogene paddenstoel. 

Adaptogenen

Adaptogenen zijn er in vele vormen, van pillen en extracten tot poeders en mengsels en een volledig natuurlijke vorm om je gezondheid te ondersteunen. Het zijn voornamelijk planten (of in dit geval paddestoelen) die vooral groeien in de meest onherbergzame gebieden van de aarde: woestijnen, koude bergen, droog en kaal land, sommige zelfs daterend uit de ijstijd. Levend in barre omstandigheden, hebben de adaptogene planten een veerkracht ontwikkeld om de omgevings stressoren om hen heen te overleven. Wanneer we deze adaptogenen consumeren, verbetert ons vermogen om met stress in onze interne en externe omgevingen om te gaan enorm. Adaptogenen hebben niet één functie; in plaats daarvan kunnen ze zich aanpassen aan datgene waar je lichaam op dat moment hulp bij nodig heeft en werken om de symptomen in evenwicht te brengen of te verlichten. Hoe cool is dat? !!  

Wat is Chaga

 De Chaga groeit op berken in het hele noordelijk halfrond en wordt ook wel ‘koning van de paddenstoelen’ genoemd. Het heeft een van de hoogste niveaus van Superoxide Dismutase (SOD) die in natuurlijk voedsel voorkomt en bevat extreem veel antioxidanten. SOD vermindert schade aan cellen door “superoxide”, het meest voorkomende vrije radicaal in het lichaam.  Chaga is rijk aan bèta-D-glucanen die balans brengt in de reactie van je immuunsysteem. Dat betekent dat Chaga het immuunsysteem verhoogt wanneer dat nodig is, maar vertraagt wanneer het overactief is. Daarnaast helpt deze superpaddestoel bij spijsverteringsproblemen en is hij rijk aan vitamines, mineralen en voedingsstoffen zoals B-complex- vitamines, zink, selenium en aminozuren.

Hoe maak je er koffie van

Maar genoeg over alle gezondheidsvoordelen en magische eigenschappen. Hoe maak je hier nou koffie van??  Chaga is verkrijgbaar in poedervorm. Je mengt theelepel in gekookt water en roert het goed door. Daarna schenk je er je favoriete opgeklopte plantaardige melk, zoals havermelk, kokosmelk of amandelmelk, op en je hebt een heerlijke Chaga Latte.

De smaak heeft dezelfde aardse en bittere tonen als koffie en heeft zelfs een klein beetje wat weg van cacao. Het geeft, net als koffie, energie en meer focus maar dan zonder de nadelen van cafeïne (want die zit er niet in) Zoals ik al zei; ik heb een Chaga-crush ontwikkeld en kijk in de ochtend nu net zo uit naar mijn paddo koffie als eerst naar mijn espresso. En zo gingen van de week ongemerkt een aantal dagen voorbij waarop ik moeiteloos helemaal geen koffie dronk, zonder vervelende afkickverschijnselen.

Nu ik Chaga geprobeerd heb ga ik uiteraard ook nog proeven van de andere paddenstoelen. Wordt vervolgd dus! Naast koffie kun je nog veel meer andere heerlijke recepten maken met dus ook daar houd ik jullie van op de hoogte.

Wil jij ook een keer zo’n overheerlijke Chaga Latte proeven en ervaren? In de Health Bar van mijn studio ben je van harte welkom. Ik maak er met liefde een voor je klaar!


Hoe je slanker wordt door meer te slapen

Wanneer je de fitter, slanker en/of sterker wilt worden zijn voeding en training vaak het eerste en soms ook het enige waar je aan denkt. Maar aanpassingen op dat gebied hebben weinig zin als je veel stress of een slaaptekort hebt. Het effect daarvan op alle processen in je lichaam wordt door de meesten van ons zwaar onderschat.

Afgelopen week gaf ik een presentatie in mijn studio over het belang van rust, herstel en slaap op je gezondheid en prestaties. Het lijkt tegenwoordig meer regel dan uitzondering dat mensen slecht of te kort slapen en niet of te weinig ontspannen. Een goede nachtrust bedraagt tussen de 7-9 uur en je zou uitgerust uit jezelf wakker moeten worden. Heb je rond 10.00-11.00 weer het gevoel dat je zou kunnen slapen of heb je koffie nodig in de ochtend om normaal te presteren? Dan is je slaapkwaliteit niet optimaal. 

 Genoeg slaap zorgt ervoor dat het brein de stofwisseling efficiënt kan aansturen. Alle organen volgen het 24-uursritme dat de biologische klok in de hersenen ze oplegt. Slaap je structureel te kort of draai je ’s nachts ploegendiensten, dan raakt de biologische klok in de war en verslapt de stofwisseling. Al na een paar nachten van minder dan vijf uur slaap gaat de maag meer van het trekhormoon ghreline aanmaken, waarmee het een signaal stuurt naar de hersenen dat zegt: ik wil gevuld worden! Vetcellen gaan juist minder van het verzadigingshormoon leptine uitscheiden, dat normaal gesproken aan de hersenen doorgeeft dat je genoeg hebt gegeten.

Wat veel mensen niet weten is dat slaaptekort je energieverbruik nadelig beïnvloedt. En dit komt niet alleen door verhoogde eetlust, hongergevoelens, gevoeligheid voor voedselprikkels (door vermindering van impulscontrole in de hersenen), toename van voedselinname (vooral van hoogcalorisch voedsel) en vermindering van verzadigingsgevoel. Je verbranding gaat letterlijk omlaag en je gaat meer spieren in plaats van vet verbranden waardoor de verbranding nog verder omlaag gaat.

Onderzoekers lieten twee groepen mannen en vrouwen 14 dagen lang een dieet volgen  waarin ze in een calorietekort zaten. Een van de twee groepen mocht niet meer dan 5,5 uur slapen; de andere groep 8,5 uur. Wat bleek?! In beide gevallen verloren de deelnemers gewicht, maar het type gewichtsverlies was heel verschillend. Bij de deelnemers die maar 5, 5 uur sliepen was 70% van het gewichtsverlies afkomstig van spiermassa, niet van vet. De groep die 8,5 uur per nacht sliep bestond 50% van het gewichtsverlies uit vetmassa en de overige 50% uit spiermassa. Een heel groot verschil dus veroorzaakt door kortere nachten slapen.

Bij een ander onderzoek veroorzaakte een interventie met een 4 dagen gecontroleerd dieet in combinatie met korte slaap (4 uur per nacht) aanzienlijk minder gewichtsverlies dan bij de deelnemers die een goede nacht maakten van 8-9 uur.

Als je niet genoeg slaapt is je lichaam minder bereid om vet af te staan zodat je in plaats daarvan meer spiermassa verliest. Ben jij op dit moment met een voedings-en trainingsschema bezig maar slaap je te weinig? Dan is de kans klein dat je ook daadwerkelijk slanker en gespierder zult worden.  Zorg eerst voor voldoende en goede nachtrust zorgt. Pas dan ga je de gewenste resultaten halen. In mijn blog van volgende week en tijdens mijn volgende presentatie ga ik tips geven over hoe je zowel je slaapduur als- kwaliteit kan verbeteren.

De volgende presentatie over Rust, Herstel en Slaap geef ik op vrijdag 6 maart 11.30-12.15 in de Health Bar van Optimal Health Studio. Tevens is het mogelijk om na de presentatie deel te nemen aan onze maandelijkse Healthy Lunch. Wil jij erbij zijn? Stuur dan een mail naar nanneke@optimalhealth.nl


De belangrijkste gewoonte waar je mee wil breken…..

Is de gewoonte jezelf te zijn!

Wanneer je daadwerkelijk je leven wil veranderen begint alles bij het veranderen van hoe je denkt.

We zitten nu halverwege de maand januari en veel goede voornemens zijn al gesneuveld. In eerdere blogs vertelde ik al dat wanneer je je doelen wilt bereiken het belangrijk is om nieuwe gewoontes te creëren. Maar dit is vaak lastiger dan het klinkt. Over veel dingen denken we niet meer bewust na hoe we ze doen; het zijn gewoontes geworden. Niet alleen wat we doen en hoe we ze doen maar vooral hoe we over onszelf denken.

Om te worden wie je wil worden moet je het leven leiden van de persoon die je wil worden. En ook zo over jezelf gaan denken! En daar ligt de grootste uitdaging. Gewoontegedrag zit ons vaak in de weg bij langdurige gedragsverandering. De enige persoon die jouw succes in de weg staat ben je dan ook zelf! Alhoewel we wel denken dat we rationele wezens zijn; we zijn ons van de meesten dingen die we denken, doen en voelen helemaal niet bewust en leven voornamelijk uit gewenning.

We weten vaak wel wat de stappen zijn die we moeten nemen maar worden tegengehouden in onze eigen beperkende overtuigingen.

“Dat werkt voor mij niet”

Hoor jij jezelf dat wel eens zeggen? Ik hoor die zin heel vaak voorbij komen als ik met mensen praat over hun doelen en het veranderen van gedrag. Jarenlang bepaalde dingen over jezelf denken en ze ook zo voelen leidt er uiteindelijk toe dat het waarheid wordt. Gedachten en gevoelens worden één. 

We zeggen bijvoorbeeld: “Ik ben bang aangelegd”, “ik ben onzeker”, “ik treed niet graag op de voorgrond”, “ik leer niet makkelijk”, “ik ben ongeduldig”, etc. Deze ideeën hebben we meestal al jaren en voeren vaak terug op dingen die in onze jeugd gebeurd zijn. Soms hebben we ze onszelf wijs gemaakt; vaak ook anderen.  Tegen de tijd dat we 30 zijn is onze identiteit en persoonlijkheid al volledig gevormd door alles wat er die voorgaande jaren gebeurd of tegen ons gezegd is. We worden gevormd door onderbewuste programma’s die automatisme zijn geworden. En dit zijn dingen als je tanden poetsen, fietsen, etc. Maar ook: klagen, niet in jezelf geloven, teveel eten bij bepaalde emoties of stress, een laag zelfbeeld hebben, etc

Je kunt wel gelukkig, gezond en tevreden willen zijn, maar alle voorgaande jaren hebben je lichaam al op een bepaalde manier geconditioneerd. En als je vertrouwde gedachten en gevoelens blijft koesteren dan blijf je altijd dezelfde realiteit creëren. Wanneer je je leven, je gewoontes en jezelf wil veranderen begint het allemaal bij het veranderen van je eigen denken.  Veranderen is groter denken dan hoe we ons voelen en anders handelen dan wat voor jou vertrouwd en een onbewuste gewoonte is geworden.

Daarom is veranderen ook zo moeilijk. Het lijkt vaak of we niet anders kunnen denken of doen dan hoe we altijd doen. Soms koesteren we bepaalde gedachten en gevoelens al jarenlang; hebben we ze jarenlang herhaald totdat het voelt alsof je nu eenmaal zo bent.

De belangrijkste gewoonte waarmee je dus moet breken om je gedrag te veranderen is de gewoonte jezelf te zijn.


Waar haal jij je eiwitten vandaan?

Vegan krachtsporter? Waar haal je je eiwitten dan vandaan? Alhoewel ik zelf deze vraag niet zo vaak krijg, schijnt het wel de meest gestelde vraag aan vega(n) krachtsporters te zijn. Sterkste man van Duitsland Patrik Baboumian heeft daar een geweldige uitspraak over in documentaire The Gamechangers: “Als mensen me vragen hoe ik zonder vlees te eten sterk als een os kan zijn, vraag ik of ze ooit een os vlees hebben zien eten.”

Wie de Gamechangers gezien heeft zet geen vraagtekens meer of je wel voldoende eiwitten binnen kan krijgen bij een plantaardig dieet. De vegan topsporters die je in deze docu voorbij ziet komen leiden overduidelijk niet aan een eiwittekort.  Dat het geen probleem is, is overduidelijk. Hoe je dit gaat aanpakken is voor de meesten minder duidelijk.

Voldoende eiwit (proteïne) is belangrijk voor iedereen die een gezonde lifestyle nastreeft. Maar wordt nog belangrijker als je serieus aan krachttraining doet of wil gaan doen.

Een eiwit kun je vergelijken met een kralenketting met verschillende kleuren kralen. Wanneer je iets eet wordt een eiwit afgebroken tot verschillende aminozuren (de verschillende kleuren kralen) Om een lichaamseigen eiwit (de kralenketting) te vormen waar je lichaam iets mee kan, moet het de beschikking hebben over alle verschillende kleuren kralen. Het gaat uiteindelijk niet om je totale eiwitbehoefte maar om de hoeveelheid aparte aminozuren die je lichaam nodig heeft. Bij dierlijke producten zijn alle verschillende aminozuren al in de juiste hoeveelheid aanwezig. Je noemt dat een volledig of volwaardig eiwit. Plantaardige voeding bevat ook heel veel eiwit, maar heeft net een ander aminozuurprofiel dan dierlijke bronnen.

Plantaardige eiwitbronnen kun je onderverdelen in:

  • Granen
  • Peulvruchten (pinda’s horen hier ook bij)
  • Noten

Bijna elke plantaardige bron bevat net van één aminozuur minder dan wat ideaal is voor menselijke behoefte. Het aminozuur Lysine is in de meeste gevallen het grootste probleem.  Lysine is een van de BCAA’s. Branched Chain Amino Acid zijn vertakte korte keten aminozuren die belangrijk zijn bij herstel en groei van spierweefsel.  Peulvruchten spelen dan ook een belangrijke rol in plantaardige voeding doordat ze rijk zijn aan het aminozuur lysine. Wanneer je volledig plantaardig eet, maar geen peulvruchten heb je een probleem. (Overigens vallen pinda’s en soja ook onder peulvruchten.) 

Nadeel van peulvruchten is dat ze fytinezuur bevatten. Dit is een antinutriënt die de vertering en opname ijzer, zink en calcium maar ook van eiwit kan verstoren. Door de peulvruchten te weken, te kiemen en/of te fermenteren verminder je het fytinezuurgehalte  waardoor voedingswaarde en opname van eiwit wordt verhoogd.

Door plantaardige eiwitbronnen uit de groepen granen, noten, peulvruchten te combineren zorg je voor inname van alle verschillende aminozuren Dit hoeft niet in één maaltijd te zijn, zoals vroeger vaak gedacht werd, maar kan verdeeld over een dag. Een aantal voedingsmiddelen zoals quinoa, hennepzaad, soja en algen (spirulina, chlorella) bevatten van alle aminozuren voldoende dus zorg dat je ook die regelmatig aan je maaltijden toevoegt.

Een niet-vegan krachtsporter heeft aan 1,6 gr/kg eiwit per dag voldoende voor goede krachtontwikkeling en spiergroei. Bij een volledig plantaardig voedingspatroon houd je rekening met verminderde opname door anti-nutriënten en de eiwitkwaliteit en ga je iets hoger zitten met zo’n 2 gr/kg aan eiwit. Bij een lichaamsgewicht van 60 kg betekent dat dus minimaal 120 gram eiwit per dag.

Aangezien ik sinds een paar maanden een intensief krachtsportschema volg track ik voor het eerst van mijn leven voor een langere periode mijn ‘macro’s’. Wat wil zeggen dat ik bijhoudt/plan wat en hoeveel ik eet en vooral hoeveel proteïne dat is. Minimaal 2 gr/kg eiwit per dag dus; wat ervoor zorgt dat ik mijn maaltijden anders samenstel dan voorheen. Plantaardige proteïnepoeder is een uitkomst als je proteïnrijk wil eten. Een combinatie van rijst en erwt eiwit heeft de voorkeur. Deze vullen elkaar aan qua aminozuren. En omdat een eiwitpoeder al bewerkt is zijn de meeste antinutriënten al verwijderd. Naast de granen, peulvruchten, noten en vele, vele groenten vul ik mijn dagelijkse voeding aan met proteïnepoeder en voeg ik deze bijvoorbeeld in de ochtend toe aan mijn smoothiebowl, overnight oats of chiapudding. Doordat de proteïnepoeders die ik gebruik een vanille smaak hebben is het nog heel lekker ook. 

Let op: wanneer je geen (kracht)sporter bent zijn er hele andere aanbevelingen qua eiwitinname en hoef je dit niet dagelijks te gaan berekenen! Wel is het ook dan belangrijk om te zorgen dat je al je aminozuren binnen krijgt.

Wil jij meer weten over hoe je optimaal plantaardig kunt eten? In mijn boek Fit Vega(n) Food kun je hier alles over lezen.



Hoe voorkom je dat je roofbouw op jezelf pleegt?

Afgelopen week werd ik uitgescholden in het verkeer. Waarom?? Omdat ik een fietser voorrang verleende op een plek waar een medeweggebruiker vond dat dat niet ‘mocht’.

Het was een donkere, regenachtige en chaotische avondspits en ik had een van mijn kinderen naar een sportclub gebracht. Terwijl ik een rotonde op rijd zie ik een fietser door de stromende regen aankomen. Zoals zo vaak stop ik om de fietser voor te laten, ook al had de fietser, theoretisch gezien, geen voorrang.  De automobilist achter me rijdt te hard en te dicht op me, kan nog net op tijd remmen en begint tot mijn verbazing heel lang en hard op haar claxon te duwen.

Ik zet mijn auto stil, stap uit en loop naar haar auto. “Ik weet niet waar je mee bezig bent”, vraag ik “Maar ik liet gewoon een fietser voor.” Ze begint te schreeuwen dat ze bijna achterop mijn auto zat (ja, dat had ik ook gezien; duidelijk dat ze te hard en te dicht op me had gereden) terwijl tegelijkertijd haar boomlange man uitstapt om mij voor van alles uit te maken (niet voor herhaling vatbaar) en te schreeuwen dat ik de fietser geen voorrang MAG geven, want die had hij niet. “Als je het niet erg vindt, rijd ik liever geen fietser omver”, zeg ik nog terwijl ik maar weer in mijn auto stap omdat ik het verkeer niet verder op wil houden. Terwijl ik mijn weg vervolg scheuren ze me, helemaal gestresst, met een noodgang voorbij (op een plek waar je op dat moment niet in mag halen).

De adrenaline giert door mijn lijf door het onrecht en zoveel negatieve energie. Het duurt even voordat ik het voorval echt los kan laten. Mijn adem en hartslag zijn versneld; alles in mijn lichaam is in paraatheid om te vechten of vluchten. (Fight-Flight reactie)

Een paar uur later zit ik op de mat in mijn studio om een Yin Yoga les te geven. Ik besef hoe het mogen geven van deze ontspannende lessen mijzelf ook helpt om elke keer weer rust en stilte te zoeken. Door de ademoefeningen breng je je lichaam en daardoor ook geest weer tot rust. Voor mij is dit gelukkig maar een incident, maar velen zitten continue op hun werk of in een thuissituatie in een stressvolle omgeving. En die negatieve energie en stress hebben direct effect op jouw lijf. 

Ga maar eens ontspannen op de grond liggen en roep dan boze gedachten op. Dat gaat niet! Wanneer je boos bent kun je je lichaam niet meer ontspannen. Lichaam en geest, hart en hersenen, zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar wist je dat ook onbewuste gevoelens en gedachten direct effect hebben op de gezondheid van je hart?

Je HRV is je hartslagvariabiliteit en dat is de periode tussen je opeenvolgende hartslagen. Stel: jouw hartslag is 60 slagen per minuut; dat wil niet zeggen dat je precies elke seconde een hartslag hebt. Dat varieert. Dus de ene keer komt de hartslag na 1 seconde dan weer na 0.58 dan weer na 1,01, etc. Die variatie is je HRV. Hoe hoger je HRV; hoe variabeler de hartslag, hoe gezonder het hart.Hartslagvariabiliteit neemt toe tijdens ontspanning- en herstelactiviteiten en neemt af tijdens stress. Respectievelijk is de HRV hoger wanneer de hartslag lager is en lager wanneer de hartslag hoger is. Dit varieert gedurende de dag aan de hand van je activiteiten en stress.

Ons zenuwstelsel heeft twee systemen:

  • het sympathische systeem, deze controleert je vecht-en vluchtreacties. De activiteit hiervan versnelt het hartritme.
  • Het parasympathische systeem, deze hoort bij ontspanning, rust en herstel en vertraagt het hart.

Dit zijn eigenlijk onze rem- en gaspedaal. We hebben ze allebei nodig en ze moeten allebei in topconditie zijn zodat ze, wanneer nodig, elkaar kunnen compenseren. Allebei de systemen zijn continue bezig het hart te versnellen en af te remmen. Daarom is de pauze tussen 2 opeenvolgende hartsagen nooit gelijk. Die veranderlijkheid is dus heel gezond omdat het aangeeft dat zowel je rem als gaspedaal goed functioneert.

Tijdens mijn opleiding aan de EnergyControl Academy  bij Stans vd Poel leerde ik werken met een apparaat die onder andere de HRV meet. Als test werd ik ook zelf aangesloten en moest ik onder tijdsdruk een ingewikkelde rekensom oplossen. Zonder dat deze situatie nou echt stressvol aanvoelde zag ik tot mijn verbazing dat mijn hartslag steeg en het verloop van de lijn onregelmatig en rommelig werd. Ook al voelde het niet als een echte inspanning; toch had deze situatie al effect op mijn hartslag en de HRV. Daarna moest ik een prettige, blije herinnering oproepen. Daarop veranderde de curve binnen enkele seconden van onregelmatige chaotische haken in regelmatige, vloeiende lijnen. Wanneer de variaties zwak en chaotisch zijn trappen we zonder vast patroon afwisselend op het gas-en rempedaal. Als de variatie in hartslag sterk en gezond is dan wisselen de fases van versnellen en vertragen elkaar snel en regelmatig af. Dan zie je een golvende beweging en is er sprake van ‘coherentie’.

Wanneer we geboren worden is de veranderlijkheid het sterkst; als onze dood nadert het laagst. Het is een teken van ouder worden maar het afnemen van die veranderlijkheid komt vooral omdat we onze rem, het parasympathische systeem, niet goed onderhouden. Als we alleen maar op het gaspedaal drukken en nooit de rem gebruiken dan werkt de rem op een gegeven moment niet meer goed. Als je dat te lang blijft doen pleeg je roofbouw op jezelf en raak je uiteindelijk opgebrand.

Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat negatieve emoties zoals woede, angst, verdriet maar ook de meest onbenullige zorgen (denk aan de rekensom) de veranderlijkheid in hartritme drastische veranderen en dus effect hebben op onze gezondheid. Positieve emoties zoals vreugde en liefde bevorderen je hartcoherentie. Coherentie is dus niet een toestand van ontspanning maar meer een situatie waarin we in een ‘flow’, in harmonie met onszelf zijn. Als we innerlijke balans vinden heeft de buitenwereld  uiteindelijk minder grip op ons en daarmee op onze gezondheid en levensverwachting.

Er is een hele effectieve en eenvoudige manier om de veranderlijkheid van je hartslag te vergroten en deze in coherentie te brengen. Het is een oefening die ik in bijna elke yogales weer doe met mijn deelnemers. Doe deze oefening zo’n 5-10 minuten minimaal één, maar liever vaker, per dag. Een mooi moment voor deze oefening is voor het slapengaan.

Ademoefening

  • Richt je aandacht naar binnen en laat alle indrukken van de buitenwereld naar de achtergrond verdwijnen. Alles waar je je druk om maakt parkeer je even. Deze wachten wel.
  • Adem rustig in door je neus en vervolgens weer uit door je neus. Maak de uitademing iets langer dan de inademing; dat stimuleert meteen je parasympatische systeem waardoor de balans al iets meer doorslaat naar je remsysteem.
  • Je stuurt je ademhaling niet, het enige dat je bewust doet is pauzeren na je uitademing. Dus in door je neus en uit door je neus en dan pauzeren. Je hoeft niet zo lang mogelijk te pauzeren. Je ademt weer in als je lichaam het seintje geeft dat het weer tijd is om in te ademen.
  • Terwijl je dit blijft doen breng je je aandacht naar je hart. Beeld jezelf in dat er bij elke uitademing meer ruimte en zachtheid rondom je hart ontstaat. 

Onderzoekers van het Hearthmath Institute hebben aangetoond dat  het oproepen van positieve emoties al snel leidt naar coherentie in het ritme van je hartslag. Als we ons laten leiden door positieve emoties neemt de coherentie in kracht toe. Als we ons laten leiden door zorgen en negatieve gedachten dan neemt de coherentie meteen af en maakt deze plaats voor chaos.

Kortdurende stress is goed voor ons lichaam. Chronische stress maakt ons ziek en zorgt dat we korter leven. Om de fitste versie van jezelf te worden en gezond oud te worden ligt de basis bij je hart; het centrum van de liefde.